-
Werkzame stoffen: Amitriptyline, nortriptyline, clomipramine, imipramine.
-
Waarom gevaarlijk voor het brein? Naast hun effect op serotonine en noradrenaline hebben deze middelen een krachtig blokkerend effect op acetylcholine-receptoren. Dit kan leiden tot verwardheid, concentratieproblemen en versnelde cognitieve achteruitgang.
4. Medicijnen voor Overactieve Blaas (Urologische Anticholinergica)
Blaascontroleproblemen en incontinentie komen vaak voor bij het ouder worden. Veel voorgeschreven middelen werken door de spieren van de blaas te ontspannen, maar ze doen dit via het blokkeren van acetylcholinereceptoren.
-
Werkzame stoffen: Oxybutynine, tolterodine, solifenacine, darifenacine.
-
Waarom gevaarlijk voor het brein? Met name oxybutynine staat erom bekend dat het gemakkelijk de hersenen binnendringt. Diverse onderzoeken tonen aan dat ouderen die deze specifieke blaasmedicatie langdurig gebruiken, een merkbaar hoger risico lopen op het ontwikkelen van dementie.
5. Sterke Pijnstillers (Opioïden)
Krachtige pijnstillers worden gebruikt voor het behandelen van chronische pijn, postoperatieve pijn of pijn bij ernstige aandoeningen.
-
Werkzame stoffen: Tramadol, oxycodon, fentanyl, morfine.
-
Waarom gevaarlijk voor het brein? Opioïden beïnvloeden het centrale zenuwstelsel direct. Ze kunnen leiden tot sufheid, hallucinaties, acute verwardheid (delier) en bij langdurig gebruik bij ouderen tot aanzienlijke achteruitgang van de cognitieve functies.
6. Antipsychotica (Eerste en Tweede Generatie)
Antipsychotica worden voorgeschreven bij psychoses, ernstige depressie, bipolaire stoornis en soms helaas ook ten onrechte bij ernstige onrust of gedragsproblemen bij dementiepatiënten zelf.
-
Werkzame stoffen: Haloperidol, quetiapine, olanzapine, risperidon.
-
Waarom gevaarlijk voor het brein? Deze middelen grijpen diep in op de dopamine- en acetylcholinesystemen in het brein. Onderzoek wijst uit dat het gebruik van antipsychotica bij ouderen met reeds bestaande cognitieve klachten de achteruitgang juist kan versnellen en het risico op een beroerte en overlijden verhoogt.
7. Spierontspanners (Skeletspierrelaxantia)
Medicijnen die worden voorgeschreven bij acute spierkrampen, rugpijn of spastische aandoeningen werken vaak door het centrale zenuwstelsel te verdoven om spierspanning te verminderen.
-
Werkzame stoffen: Baclofen, cyclobenzaprine, tizanidine.
-
Waarom gevaarlijk voor het brein? Deze middelen veroorzaken vaak sterke sufheid, sedatie en verminderde alertheid. Bij oudere volwassenen verhogen ze het risico op verwardheid, vallen en kortetermijngeheugenverlies.
8. Slaapmiddelen (De zogenaamde "Z-drugs")
Naast benzodiazepines worden deze niet-benzodiazepine slaapmiddelen vaak gezien als een "veiliger" alternatief voor slapeloosheid, maar hun effect op de hersenen vertoont grote overeenkomsten.
-
Werkzame stoffen: Zolpidem, zopiclon, zaleplon.
-
Waarom gevaarlijk voor het brein? Ze beïnvloeden dezelfde GABA-receptoren in de hersenen als benzodiazepines. Ze kunnen leiden tot slaapwandelen, ernstige ochtendsufheid, geheugengaten (amnesie) en bij chronisch gebruik verhoogde kans op cognitieve stoornissen.
