Katya knipperde met haar ogen. Echte tranen begonnen over haar wangen te stromen.
‘Ik wist niets van de hypotheek,’ stamelde ze. ‘Misha zei dat je gewoon naar een ander, groter appartement zou verhuizen. Dat je wilde uitbreiden en dat dit appartement dan leeg zou staan. Ik dacht dat het tijdelijk was, totdat ik een vaste woonplek had gevonden.’
Liza richtte haar blik op Mikhail. Hij stond met zijn handen in zijn zakken en staarde naar de grond.
‘Dat is een interessante theorie,’ zei Lisa. ‘Dus je hebt ook tegen je zus gelogen? Je bent een ware meester in hersenspoeling.’
« Ik heb niet gelogen! » riep Mikhail, terwijl hij zijn hoofd ophefde. « Ik heb je alleen niet alle details verteld! Katya is al overstuur; waarom zou ze nog meer informatie nodig hebben? »
« Onnodige informatie, » herhaalde Lisa, terwijl ze langzaam haar hoofd schudde. « Weet je wat, Misha? Ons hele gezinsleven is één grote, onnodige informatie. Het feit dat je mijn man bent, is onnodige informatie. Het feit dat we drie maanden hebben samengewoond, is onnodige informatie. En weet je wat het ergst is? Dat ik je geloofde. Ik, stom genoeg, geloofde elk woord dat je zei! »
Ze liep terug de gang in en gebaarde breed naar de deur.
« Vertrek allebei. Onmiddellijk. Dit gesprek is voorbij. »
Katya liet het boeket op de grond vallen en draaide zich om. De chrysanten verspreidden zich over het linoleum als ruige gele sterren. Mikhail greep zijn zus bij haar elleboog.
– Wacht even, Katya, laten we het rustig aan doen…
‘Laat los!’ Katia trok haar hand terug. ‘Je beloofde me dat alles eerlijk zou verlopen! Je zei dat Lisa ermee instemde! Maar het blijkt dat ze er helemaal niets van wist!’
‘Ik dacht dat ik haar hiervan kon overtuigen!’ riep Mikhail bijna. ‘Ik dacht dat ze het zou begrijpen! Dat ze een normaal mens is, niet zo!’
De drie stonden in de gang, de wederzijdse haat hing in de lucht. Lisa leunde tegen de muur en sloot haar ogen. Ze wilde verdwijnen, in de grond zakken, ergens heel ver weg zijn, ver van deze mensen en hun eindeloze eisen.
Maar ze kon niet zomaar verdwijnen. Dit was haar thuis, haar vesting, en ze moest het beschermen.
« Je had het me beloofd! » vervolgde Katya, wijzend naar de borst van haar broer. « Je zei: ‘Katyukha, je krijgt je eigen appartement, ik regel alles.’ En wat zie ik? Je hebt een hoop gedoe veroorzaakt, en ik ben de schuldige! »
‘Oké, hou op!’ Lisa opende haar ogen en liep naar hen toe. ‘Wat zei je nou? Hij heeft je een appartement beloofd? Voordat ik überhaupt van de akte afwist?’
Katia verstijfde. Ze keek van haar broer naar haar schoonzus en weer terug. Haar lippen trilden.
‘Nou ja,’ zei ze onzeker. ‘Ongeveer twee maanden geleden. Toen ik weer eens ruzie had met mijn vriend en hij zei dat hij niet met een meisje wilde samenwonen dat geen eigen appartement had, kwam Misha naar me toe en zei: ‘Niet huilen, zusje, je krijgt wel een appartement.’ Ik dacht dat hij het meende.’
Een doodse stilte daalde neer in de gang. Zelfs de koelkast in de keuken hield op met zoemen, alsof die ook luisterde. Lisa draaide zich langzaam naar haar man.
« Twee maanden geleden, » zei ze ijzig. « We waren net je spullen aan het verhuizen. Je had het over de vaas van mama, weet je nog? ‘Ik woon hier nu officieel.’ En je was toen al aan het bedenken hoe je dit appartement van me af kon pakken. »
Michael werd zo bleek dat zijn gezicht bijna grijs werd.
‘Het is niet wat je denkt,’ mompelde hij. ‘Ik probeerde gewoon mijn zus te troosten. Ze was hysterisch en ik moest haar kalmeren. Ik zei dat we er wel iets op zouden vinden. Maar ik doelde niet specifiek op jouw appartement.’
‘Van wie?’ vroeg Lisa. ‘Heb je nog een appartement? Heeft je moeder nog een appartement? Of hoopte je dat ik deze zou verkopen en er twee zou kopen: één voor ons en één voor mijn zus?’
Michael zweeg, en die stilte was een antwoord.
Katia liet zich in een poef in de gang zakken en bedekte haar gezicht met haar handen. Haar schouders trilden. Lisa stond boven haar, twee emoties streden in haar: walging en medelijden, en kille vastberadenheid.
‘Katio,’ zei ze kalmer. ‘Je bent een volwassen vrouw. Je bent dertig. Zeg me eerlijk: denk je echt dat het appartement dat je broer je heeft gegeven je problemen zal oplossen? Dat een man die een vrouw kiest op basis van haar leefruimte van je zal houden en je zal respecteren?’
Katia hief haar betraande gezicht op.
‘Wat moet ik doen?’ vroeg ze wanhopig. ‘Wat kan ik anders? De helft van het land leeft zo. Geen appartement, geen bruiloft. Ik hoor het bij elke date.’
« Je hoeft dus niet te daten, je hebt een goede psycholoog nodig, » snauwde Lisa. « Want als je denkt dat je waarde wordt afgemeten aan de grootte van je huis, ben je altijd een doelwit voor pestkoppen. Kijk nou naar je broer. Hij vond een meisje met een appartement, en wat gebeurde er? Werd hij verliefd op haar? Nee. Hij begon plannen te maken om dat appartement te bemachtigen. »
Mikhail deinsde achteruit alsof hij was geslagen.
‘Ik hield van je!’ riep hij. ‘Echt waar!’
‘Je was dol op mijn appartement,’ corrigeerde Lisa. ‘En op het comfortabele leven dat ik je bood. En toen ik je dat comfort weigerde, liet je je ware aard zien. Het gezicht van een man die bereid is zijn vrouw te vernietigen voor zijn zus. Of misschien niet voor zijn zus, maar voor zijn eigen ego? Om mama te laten zien wat een zorgzame broer je bent?’
Mikhail kwam met tranen in zijn ogen op haar af. Maar Lisa bleef onbewogen. Nu wist ze maar al te goed hoe waardevol die tranen waren.
‘Ga weg,’ herhaalde ze vastberaden. ‘Pak je spullen. Als ik binnen een uur ook maar één van je sokken hier zie, gooi ik ze allemaal uit het raam.’
Ze draaide zich om en liep naar de slaapkamer. Ze deed de deur op slot en ging op het bed zitten. Haar hart bonkte in haar keel en haar oren suizden. Stemmen klonken van achter de deur: Katia fluisterde met tranen in haar ogen en ruziede met Michał, waarop hij met een boos gesis antwoordde.
Liza keek uit het raam. Buiten dwarrelde de natte sneeuw langzaam naar beneden en bedekte de vuile auto’s en grijze daken. In het appartement aan de overkant ging een licht aan en zag een vrouw de tafel dekken. Haar man zou zo thuiskomen en ze zouden samen aan tafel gaan zitten om de dag te bespreken. Een gewoon leven. Een goed leven. Het leven waar Liza van droomde, en dat haar was afgenomen.
Ze zat in de slaapkamer tot ze de voordeur hoorde dichtslaan. Daarna wachtte ze nog een paar minuten om te zien of Mikhail terug zou komen. Maar het appartement bleef stil.
Liza stapte de gang in. Mikhails tas, tot de nok toe gevuld, stond op de drempel. De mouw van zijn favoriete trui stak eruit. Naast haar, verspreid over de vloer, lagen gele chrysanten, die al begonnen te verwelken.
Ze kwam de woonkamer binnen. Mikhails computerbureau stond nog steeds tussen het raam en de kledingkast. Zijn stoel stond in de hoek naast de staande lamp. De planken in de gang stonden vol met zijn technische literatuur. De bank die ze drie maanden geleden samen hadden neergezet, stond er nog, maar leek nu misplaatst en overbodig.
Liza ging in zijn stoel zitten en haalde voor het eerst in een week diep adem. De angst die haar al die dagen had verstikt, begon af te nemen. Ja, ze was alleen. Ja, haar gezinsleven was een schijnvertoning gebleken. Maar ze had nog steeds haar appartement. En uiteindelijk ook haar ziel.
De telefoon op tafel ging. Haar « schoonmoeder » verscheen. Lisa nam op.
« Lizochka, » zong mijn schoonmoeder met haar lieve stem. « Misha heeft me alles verteld. Het is allemaal een misverstand, lieverd. Laten we afspreken en praten. Je kunt een huwelijk niet in een opwelling kapotmaken! »
‘Anna Sergejevna,’ zei Lisa kalm, bijna lui. ‘Waar is je zoon nu?’
‘Hij is bij mij,’ antwoordde mijn schoonmoeder voorzichtig. ‘Hij is een nerveus jongetje. Je hebt hem een hartaanval bezorgd.’
‘Het is goed dat hij bij je is,’ vervolgde Lisa. ‘Dat betekent dat hij zijn spullen heeft meegenomen. Ik was bang dat hij ze op de trap zou laten liggen.’
‘Wat?!’ schreeuwde mijn schoonmoeder. ‘Wat denk je wel? Ga je mijn man het huis uitgooien? Het is ook zijn appartement! Volgens de wet!’
« Juridisch gezien is dit mijn appartement, » zei Lisa vastberaden. « Ik heb het gekocht voordat we trouwden. Hij staat hier niet ingeschreven. Dus als je zoon een rechtszaak wil aanspannen, laat hem dat dan maar proberen. Ik neem een goede advocaat in de arm, en dan zal je zoon zien wat er gebeurt als je je vrouw probeert te bedriegen. »
Ze hing op en gooide de telefoon op de bank. Haar handen trilden, maar een gevoel van opluchting groeide in haar. Alsof het abces dat haar al maanden plaagde eindelijk was opengebarsten.
Die avond belde Liza haar moeder. Die luisterde zwijgend, zonder haar te onderbreken. Pas toen Liza was uitgesproken, slaakte haar moeder een diepe zucht.
‘Ik kom morgen,’ zei ze. ‘Ik help je zijn spullen uitpakken en alles opbergen. Eet nu maar en ga slapen. Je hebt alles goed gedaan, dochter. Je bent een slimme meid.’
