Laura pakte de telefoon.
Ze las het document.
‘Is dit van jou?’
‘Het is oud.’
‘Maar is het van jou?’
Hij antwoordde niet.
Laura keek hem aan alsof zij hem voor het eerst zag.
‘Jij zei dat Hanne onvruchtbaar was.’
‘Dat dacht zij zelf ook.’
‘Nee,’ zei ik. ‘Dat dacht ze nooit.’
Bram draaide zich naar mij.
‘Jij weet niet wat er tussen ons speelde.’
‘Ik weet dat jij haar liet zwijgen.’
‘Ze stemde ermee in.’
‘Omdat jij huilde en zei dat ik je anders geen man meer zou vinden.’
Laura liet de telefoon zakken.
‘Heb jij je ooit opnieuw laten testen?’
‘Laura, dit gesprek voeren we later.’
‘Nu.’
Haar stem was onverwacht stevig.
Bram liep naar het raam.
‘Het is ingewikkeld.’
‘Nee. Je hebt mij verteld dat jij en Hanne uit elkaar gingen omdat zij geen behandeling wilde.’
‘Dat speelde ook.’
‘Voor wie?’
Hij draaide zich om.
‘Waarom doet iedereen alsof ik de enige slechte persoon ben?’
Daar was mijn zoon.
Niet geschokt omdat hij twee vrouwen had voorgelogen.
Boos omdat de waarheid hem ongemakkelijk maakte.
‘Ik heb jarenlang onder druk gestaan,’ zei hij. ‘Van jou. Van Hanne. Van iedereen.’
‘Ik zette je onder druk,’ zei ik. ‘Dat klopt.’
Hij keek verrast.
‘Maar jij koos ervoor haar mijn schuld te laten dragen.’
‘Ik schaamde me.’
‘En dus moest zij zich schamen.’
Laura ging zitten.
‘Wij proberen al elf maanden een kind te krijgen.’
Ik keek naar haar.
‘Hebben jullie onderzoek laten doen?’
‘Ik wel.’
‘Wat kwam eruit?’
‘Alles lijkt normaal.’
Bram zei snel:
‘Dat betekent niets.’
Laura keek hem aan.
‘De arts heeft jou ook een verwijzing gegeven.’
Hij zweeg.
‘Je zei dat je de afspraak had gemaakt.’
‘Dat zou ik doen.’
‘Heb je dat gedaan?’
Geen antwoord.
Laura begon te huilen.
‘Je laat mij al maanden denken dat mijn leeftijd het probleem is.’
‘Ik heb dat nooit gezegd.’
‘Je moeder zei het en jij liet haar praten.’
De geschiedenis herhaalde zich bijna woordelijk.
Alleen stond ik nu niet naast mijn zoon.
‘Het spijt me,’ zei ik tegen Laura.
Zij veegde haar wangen af.
‘Waarvoor?’
‘Dat ik jou hetzelfde heb aangedaan als Hanne.’
Bram sloeg zijn hand op tafel.
‘Kunnen jullie ophouden mij de schuld van alles te geven?’
Laura schrok.
Ik niet.
Voor het eerst zag ik zijn woede niet als pijn die onmiddellijk getroost moest worden.
‘Heb jij Hanne verlaten omdat Laura zwanger was?’ vroeg ik.
Beiden keken mij aan.
Laura’s tranen stopten.
‘Wat?’
Bram werd rood.
‘Wie heeft dat gezegd?’
‘Niemand. Maar Hanne vertelde dat jij kort voor de scheiding ineens haast kreeg. En jij had Laura toen al leren kennen.’
Laura stond langzaam op.
‘Bram?’
Hij wreef met beide handen over zijn gezicht.
‘Het was niet zo.’
‘Was ik zwanger?’
‘Jij dacht dat je zwanger was.’
De kamer werd ijskoud.
Laura keek alsof ze moeite had om de woorden te begrijpen.
‘Wij hadden toen nog geen relatie.’
Bram zei niets.
‘Je zei dat je pas na de scheiding gevoelens voor mij kreeg.’
‘We hadden één keer iets gedronken.’
‘Hebben wij met elkaar geslapen voordat je gescheiden was?’
‘Het was bijna voorbij.’
Laura ging weer zitten.
‘Mijn test was vals positief.’
Ik kende dat verhaal.
Kort nadat Bram en Hanne uit elkaar waren gegaan, had Laura een vroege miskraam gehad, had hij mij verteld.
Nu bleek dat zwangerschapje al vóór de scheiding te zijn begonnen.
Of ten minste de gedachte daaraan.
‘Toen Laura zei dat ze misschien zwanger was, raakte ik in paniek,’ zei Bram. ‘Ik dacht dat dit mijn enige kans was om vader te worden.’
