De juridische strijd duurde maanden.
Karel en Monique Brouwer werden erbij betrokken omdat zij de brief uit 1981 vóór de verkoop hadden gevonden en niet hadden gemeld.
De makelaar werd aansprakelijk gesteld omdat Karel verklaarde dat hij de brief aan hem had laten zien.
De makelaar ontkende dat aanvankelijk.
Totdat Karel een bericht terugvond.
“Als het nergens geregistreerd staat, zou ik dit niet groter maken dan nodig. Oude gemeentelijke rommel.”
Dat bericht kostte hem uiteindelijk veel.
De beroepsaansprakelijkheidsverzekeraar kwam in beeld.
Ook het notariskantoor moest uitleggen waarom de interne notitie niet was opgevolgd.
Maar de grootste rekening kwam uiteindelijk niet bij hen terecht.
Het externe gemeentelijke onderzoek concludeerde dat de gemeente sinds begin jaren tachtig voldoende aanwijzingen had gehad om het tracé en de mogelijke bodemverontreiniging te registreren.
Dat was niet gebeurd.
Verschillende dossiers waren verkeerd gearchiveerd.
Sommige stukken waren nooit opgenomen in latere bodemdossiers.
Andere waren alleen op papier aanwezig en nooit gedigitaliseerd.
De gemeente erkende bestuurlijke fouten.
Dat gebeurde niet graag.
En zeker niet snel.
Maar de documenten uit de tank waren te duidelijk.
Er kwam een regeling.
De sanering werd grotendeels betaald uit publieke middelen en bijdragen van verzekeraars en rechtsopvolgende partijen.
Mijn eigen financiële schade werd gecompenseerd.
Niet volledig.
Wel genoeg.
Karel en Monique schikten met mij.
Ik geloofde uiteindelijk dat zij niet hadden geweten hoe ernstig het was.
Maar ze hadden wel bewust gezwegen.
Bij onze laatste ontmoeting zei Karel:
— Ik dacht dat die brief alleen gedoe zou opleveren.
— Dat deed hij ook.
Hij keek naar zijn handen.
— Ik had het moeten zeggen.
— Ja.
Meer hoefde er niet tussen ons gezegd te worden.
Mark Smeets, de makelaar, kreeg een tuchtrechtelijke waarschuwing en verloor later zijn aansluiting bij zijn kantoor.
Het notariskantoor vergoedde een deel van mijn juridische kosten.
Erik Meijer werd van het dossier gehaald zodra zijn familieband officieel onderdeel van het onderzoek werd.
Hij werd niet ontslagen.
Het externe onderzoek vond geen bewijs dat hij stukken had achtergehouden om zijn vader te beschermen.
Wel kreeg de gemeente kritiek omdat hij niet meteen afstand had genomen.
Een halfjaar later stond hij opnieuw bij mijn hek.
Dit keer zonder map.
— Mag ik even?
Ik liet hem binnen.
We liepen naar de oude weg.
De bovenste vervuilde grond was inmiddels afgegraven en afgevoerd.
De tank was verwijderd.
Het tracé was kaal.
— Mijn vader heeft geld aangenomen — zei Erik.
— Dat las ik.
— Jarenlang dacht ik dat hij volledig onschuldig was.
Ik zei niets.
— Nu weet ik dat hij eerst meedeed en later probeerde eruit te stappen.
Hij keek naar de plek waar de tank had gelegen.
— Dat is moeilijker.
— De waarheid is meestal moeilijker dan een goed verhaal.
Hij knikte.
— U hebt gelijk.
— Wat gebeurt er met de weg?
Hij glimlachte flauwtjes.
— Daarvoor ben ik eigenlijk gekomen.
De gemeente had na historisch onderzoek vastgesteld dat de oude route al tientallen jaren niet meer als openbare weg functioneerde.
Er was geen actuele publiekrechtelijke noodzaak om hem als weg te behouden.
De leiding was weg.
De tank was weg.
De route had geen verkeersfunctie meer.
— Dus?
— Als eigenaar mag u hem na afronding van de sanering bij uw land trekken.
Ik keek naar hem.
— Na al die ellende?
— Ja.
— De eerste keer dat u hier kwam, zei u dat ik hem niet mocht laten verdwijnen.
— Ik weet het.
— En nu zegt u dat ik dat wel mag.
— Ja.
Ik keek naar de strook aarde.
Maandenlang had ik gewild dat die weg verdween.
Nu voelde dat anders.
— Ik laat een deel liggen.
Erik keek verbaasd.
— Waarom?
— Omdat het gebeurd is.
Hij begreep wat ik bedoelde.
Een jaar nadat ik de boerderij kocht, was de sanering afgerond.
Ik liet het grootste deel van de oude weg veranderen in grasland.
Maar vanaf de schuur tot aan de plek waar de tank had gelegen, bleef een smal pad bestaan.
Geen gemeenteweg.
Geen recht van overpad.
Gewoon een pad.
Aan het einde zette ik een oude bakstenen paal neer die bij de graafwerkzaamheden was gevonden.
Geen monument.
Geen bord.
Alleen een stuk van de plek zelf.
Henk kwam kijken toen de aannemer klaar was.
Hij stond met zijn handen in zijn jaszakken.
— Je had hem toch helemaal weg willen halen?
— Klopt.
— Van gedachten veranderd?
— Blijkbaar.
Hij knikte.
We liepen naar de bocht.
— Mijn vader wist meer — zei hij ineens.
Ik keek op.
— Wat?
— Hij werkte soms voor Van Doren.
Dat had hij nooit verteld.
— Wat deed hij?
— Vracht rijden.
Mijn maag trok samen.
— Over deze weg?
— Ja.
Henk keek naar de grond.
— Daarom wilde hij nooit dat ik vragen stelde.
Ik zei niets.
— Ik denk dat hij zich schaamde.
— Wist hij wat er in de tank zat?
