‘Op je broek. Op je handen. Je zei dat je hem uit het water hebt gehaald.’
Zijn blik ging naar Nadia, daarna terug naar mij.
‘Dit is niet het moment om mij te beschuldigen.’
‘Ik beschuldig je niet. Ik vraag het.’
‘Je bent in shock.’
Dat woord gebruikte hij ook graag wanneer hij niet wilde antwoorden.
De volgende ochtend kwam er een arts van de gemeente voor de lijkschouw. Hij bekeek Sem nauwelijks tien minuten. Daarna werd de overlijdensverklaring opgesteld.
Victor regelde de uitvaart.
Ik was te uitgeput om tegen hem in te gaan.
Hij koos een crematorium, een kist van licht hout en een kleine rouwkamer. Hij belde de school. Hij stuurde een bericht naar mijn moeder. Hij liet zelfs kaartjes drukken met een foto van Sem waarop hij met een ijsje in zijn hand naar de camera keek.
Ik vroeg hem waarom alles zo snel moest.
‘Omdat je afscheid moet kunnen nemen,’ zei hij.
‘De politie heeft nog vragen.’
‘Ze hebben gezegd dat er geen reden is om te wachten.’
‘Ik wil zelf met de lijkschouwer spreken.’
‘Dat kan later ook.’
Hij legde een map op mijn keukentafel. Bovenop lag een formulier van de verzekeringsmaatschappij.
‘Wat is dit?’
‘Een levensverzekering.’
Ik keek naar zijn naam.
‘Waarom staat jouw naam als begunstigde?’
Victor trok zijn wenkbrauwen op.
‘Omdat ik die polis heb afgesloten.’
‘Wanneer?’
‘Een paar maanden geleden.’
‘Waarom wist ik daar niets van?’
Hij zuchtte alsof ik hem lastigviel met iets kleins.
‘Omdat jij van elk praktisch ding een emotionele discussie maakt.’
Ik pakte het formulier op.
Het bedrag stond er duidelijk: twee miljoen euro.
Mijn vingers werden koud.
‘Je hebt een verzekering van twee miljoen euro op ons kind afgesloten?’
‘Het is een vermogensconstructie. Sem zou later geld hebben gehad voor zijn studie, een woning, wat dan ook.’
‘En als hij sterft?’
Victor keek naar het papier.
‘Dan wordt de polis uitgekeerd.’
‘Aan jou.’
‘Aan de ouder die de premie betaalt.’
Hij sprak rustig. Te rustig.
Toen ik hem vroeg waarom hij zo snel wilde cremeren, stond hij op.
‘Je bent niet in staat om rationeel te denken.’
Die avond zat ik alleen in de kinderkamer.
Sems bed was nog opgemaakt. Op zijn bureau lag een half afgemaakte tekening van een brug over water. Onder de brug had hij drie zwarte figuren getekend.
‘Wie zijn dat?’ had ik hem die middag gevraagd.
‘Mensen die niet gezien willen worden.’
Ik had gelachen.
‘Dat klinkt wel erg geheimzinnig.’
‘Dat is het ook.’
Nu lag de tekening onder mijn hand.
Ik zag de zwarte figuren opnieuw.
Op de dag van de crematie kwamen we vroeg aan. Mijn moeder zat in de eerste rij. Victor stond bij de ingang met zijn nieuwe partner, Lara. Zij droeg een zwarte jas die te duur was voor een crematorium en fluisterde voortdurend dat alles ‘waardig’ moest blijven.
Tijdens de plechtigheid zei Victor niets tegen mij.
Hij keek alleen naar de kist.
Ik keek naar Sem.
Er was iets aan zijn gezicht dat me niet losliet. Zijn huid zag er bijna te glad uit. Alsof hij sliep, maar niet zoals iemand die dood was.
Toen de uitvaartbegeleider de kist wilde sluiten, vroeg ik of ik nog vijf minuten alleen mocht zijn.
‘Natuurlijk,’ zei hij.
Victor protesteerde meteen.
‘Marieke, we lopen al achter.’
Ik draaide me naar hem om.
‘Dan loop je maar alleen.’
In de kleine ruimte naast de rouwkamer stond de kist open. Ik boog me over Sem heen en raakte zijn wang aan.
Koud.
Maar niet zo koud als de dag ervoor.
Ik wist niet waarom dat verschil me opviel. Misschien omdat ik zijn gezicht iedere avond had aangeraakt toen hij ziek was. Misschien omdat een moeder zelfs na de dood details blijft herkennen die niemand anders ziet.
Aan de binnenkant van mijn jas zat een kleine camera. Ik had hem die ochtend gekocht bij een elektronicawinkel in Overvecht. Hij was zo groot als een muntstuk en kon geluid en beeld rechtstreeks naar mijn telefoon sturen.
Ik wist dat het vreemd was.
Misschien zelfs ziekelijk.
Maar ik kon het niet verdragen dat Sem in een gesloten oven zou verdwijnen terwijl ik niet wist wat er met hem was gebeurd.
Ik plaatste de camera in zijn blauwe stoffen konijn. Daarna legde ik het konijn terug naast zijn hoofd.
Toen ik terugkwam in de rouwkamer, stond Victor bij de kist.
Zijn hand lag op Sems deken.
Hij trok hem snel terug toen hij mij zag.
‘Wat deed je?’
‘Afscheid nemen.’
‘Je moet dit loslaten.’
‘Dat zeg je nu al drie dagen.’
Zijn kaak verstrakte.
‘Je maakt het moeilijk voor iedereen.’
‘Voor wie?’
Hij antwoordde niet.
De crematie begon kort na vier uur. Mijn moeder zat naast me. Ze hield een zakdoek in haar schoot, maar gebruikte hem niet.
De kist werd langzaam de ruimte uit gereden.
Op mijn telefoon zag ik het beeld van Sems gezicht. De camera werkte. Zijn oogleden. Het konijn. De witte deken.
Ik hoorde de stem van de uitvaartbegeleider terwijl hij de aanwezigen bedankte.
Toen kwam de beweging.
Eerst nauwelijks zichtbaar.
Een lichte trilling bij Sems schouder.
Daarna zijn hand.
Ik schreeuwde.
De medewerkers trokken de kist terug. Iemand belde 112. Binnen twee minuten waren er twee ambulances en een arts van het mobiel medisch team.
Een medewerker sneed het laken open.
‘Ik voel iets,’ zei hij.
