Waarom ontstaat een zonsverduistering?
Een zonsverduistering ontstaat wanneer de aarde, de maan en de zon precies op één lijn staan.
De maan schuift dan tussen de aarde en de zon, waardoor een deel van het zonlicht tijdelijk wordt tegengehouden.
In gebieden waar de maan de zon volledig bedekt, spreekt men van een totale zonsverduistering. Daar wordt het overdag enkele minuten bijna donker.
In Nederland gebeurt dat deze keer niet. Hier blijft een klein deel van de zon zichtbaar, waardoor sprake is van een gedeeltelijke zonsverduistering. Toch is ook dat indrukwekkend om te zien, zeker wanneer de maan bijna de hele zon bedekt.
Zo ziet de verduistering eruit
Tijdens het hoogtepunt lijkt het alsof de zon nog maar een smalle sikkel is. Doordat ongeveer 90 procent van het zonlicht wordt tegengehouden, verandert ook de sfeer buiten.
Het wordt niet volledig donker, maar het licht krijgt een opvallend andere uitstraling. Veel mensen vergelijken het met het licht tijdens een zwaarbewolkte middag, terwijl de lucht grotendeels helder blijft.
Ook kleuren kunnen net iets anders ogen en schaduwen worden vaak scherper of juist ongewoon zacht. Juist dat bijzondere licht maakt een zonsverduistering voor veel mensen zo indrukwekkend.
Beste plek om te kijken
Omdat de zon tijdens de verduistering al laag aan de hemel staat, is een goede locatie belangrijk. Het beste uitzicht heb je op een plek met vrij zicht richting het westnoordwesten.
Denk bijvoorbeeld aan de Nederlandse kust, een open weiland of een hoog gebouw zonder bomen of huizen die het uitzicht blokkeren.
Wie pas vlak voor het hoogtepunt op zoek gaat naar een geschikte plek, loopt het risico dat de zon al achter gebouwen of bomen verdwenen is. Het is daarom verstandig om ruim op tijd een goede locatie uit te zoeken.
Gebruik altijd een eclipsbril
Misschien wel de belangrijkste waarschuwing: kijk nooit met onbeschermde ogen rechtstreeks naar de zon.
Ook wanneer een groot deel van de zon door de maan wordt bedekt, blijft het overgebleven zonlicht krachtig genoeg om blijvende schade aan het netvlies te veroorzaken.
Veel mensen merken zo’n beschadiging niet direct, omdat het netvlies geen pijnzenuwen bevat. Daardoor kan iemand pas uren later ontdekken dat het zicht blijvend is aangetast. Een speciale eclipsbril is daarom de veiligste manier om rechtstreeks naar de verduistering te kijken.
Doe dit vooral niet
In de jaren negentig gebruikten sommige mensen cd’s, floppy’s of donkere zonnebrillen om naar een zonsverduistering te kijken. Deskundigen waarschuwen nadrukkelijk dat die methoden onveilig zijn.
Een gewone zonnebril houdt wel zichtbaar licht tegen, maar filtert de schadelijke straling onvoldoende. Ook een cd, dvd of gerookt glas biedt geen veilige bescherming.
Wie zonder geschikte bescherming rechtstreeks naar de zon kijkt, loopt risico op permanente oogschade. Daarom adviseren deskundigen uitsluitend een goedgekeurde eclipsbril te gebruiken.
Kijken zonder rechtstreeks te zien
Wie geen eclipsbril heeft, kan de verduistering ook op een veilige manier bekijken zonder rechtstreeks naar de zon te kijken. Een eenvoudig hulpmiddel dat bijna iedereen in huis heeft, is een vergiet.
Wanneer zonlicht door de kleine gaatjes valt, ontstaan op de grond of op een muur tientallen kleine afbeeldingen van de zon.
Tijdens de verduistering veranderen die ronde lichtvlekken vanzelf in kleine sikkelvormen.
Hetzelfde effect ontstaat soms ook onder een boom. De kleine openingen tussen de bladeren werken als natuurlijke projectoren en laten overal kleine verduisterde zonnetjes zien. Dat levert vaak verrassend mooie beelden op.
Wordt het wel donker?
Veel mensen vragen zich af of het tijdens een verduistering echt donker wordt. In Nederland zal dat niet gebeuren.
Omdat ongeveer tien procent van de zon zichtbaar blijft, blijft het voldoende licht om buiten gewoon te kunnen zien.
Wel verandert de lichtintensiteit merkbaar. Het voelt alsof de zon plotseling veel minder kracht heeft en de omgeving krijgt een bijzondere sfeer die lastig met gewone weersomstandigheden te vergelijken is. Juist dat subtiele verschil maakt de ervaring voor veel mensen bijzonder.
