De ziekte van Parkinson is een van de snelst groeiende neurodegeneratieve aandoeningen ter wereld. Wanneer mensen aan Parkinson denken, doemt er meestal een heel specifiek beeld op: een trillende hand (tremor), een schuifelende manier van lopen, een stramme lichaamshouding en ernstige traagheid in het bewegen. Dit zijn inderdaad de klassieke motorische symptomen die artsen gebruiken om de diagnose formeel te stellen.
Wat echter veel minder bekend is bij het grote publiek, is dat de ziekte van Parkinson zich al jaren — vaak zelfs een heel decennium — in het lichaam ontwikkelt voordat de allereerste spiertrilling of stijfheid zichtbaar wordt. Deze verborgen fase wordt door artsen de prodromale fase genoemd. Tijdens deze vroege periode geeft het lichaam subtiele, niet-motorische waarschuwingssignalen af. De afbeelding toont een close-up van een menselijke neus, vergezeld van de medische waarschuwing dat een onbekend symptoom in de neus een van de allereerste en meest betrouwbare voortekenen kan zijn van de ziekte van Parkinson.
Maar wat is dit symptoom precies, waarom begint een aandoening van het bewegingsapparaat in onze neusholte, welke biologische processen spelen zich hierbij af in de hersenen, en welke andere vroege signalen mogen we niet over het hoofd zien? In dit uitgebreide artikel ontleden we de neurologische wetenschap achter Parkinson, de sleutelrol van het reukvermogen, de fascinerende theorie van Braak en het belang van tijdige herkenning.
Het Verborgen Symptoom: Hyposmie En Anosmie (Reukverlies)
Het specifieke symptoom in de neus waar neurologen wereldwijd op wijzen, is hyposmie (een aanzienlijke vermindering van het reukvermogen) of zelfs volledige anosmie (het totale onvermogen om geuren waar te nemen).
-
Een Zeer Veelvoorkomend Voorteken: Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat maar liefst 70% tot 90% van alle mensen met de ziekte van Parkinson te maken heeft met een verminderde reukzin.
-
Jaren Vóór De Eerste Tremor: Dit reukverlies treedt gemiddeld 5 tot zelfs 10 jaar eerder op dan de bekende tremoren of stijfheid in de ledematen.
-
Een Onopgemerkt Verlies: Omdat reukverlies heel geleidelijk verloopt, hebben veel mensen zelf niet eens direct door dat hun reukzin achteruitgaat. Ze merken hooguit dat eten minder intens smaakt (smaak is voor 80% afhankelijk van reuk), dat ze de geur van koffie, bloemen of pas gemaaid gras niet meer ruiken, of dat ze gevaarlijke geuren zoals brandlucht of gaslekkages niet meer tijdig waarnemen. Vaak wijt men dit onterecht aan een eerdere verkoudheid, een verstopte neus of simpelweg aan het ouder worden.
De Wetenschappelijke Verklaring: De Theorie Van Braak
Om te begrijpen waarom juist de neus als eerste wordt getroffen door Parkinson, moeten we kijken naar een revolutionaire theorie in de neurologie: de Braak-hypothese, vernoemd naar de Duitse neuro-anatoom Heiko Braak.
Parkinson ontstaat door de abnormale opstapeling en samenklontering van een specifiek eiwit in de hersencellen: alfa-synucleïne. Deze toxische eiwitklonten worden Lewy-lichaampjes genoemd. Jarenlang dacht men dat deze eiwitten als eerste ontstonden in de substantia nigra (de zwarte kern in de middenhersenen waar dopamine wordt aangemaakt). De theorie van Braak toonde echter aan dat de ziekte zich via een heel andere route door het zenuwstelsel verspreidt:
