De gedachte is duidelijk: sneller kunnen signaleren, beter kunnen analyseren en minder afhankelijk worden van ad-hoc maatregelen. Hoe dat precies wordt ingevuld, zal later per begrotingspost duidelijker moeten worden.
Btw en accijnzen: van bloemen tot alcohol
De tijdelijke brandstofkorting via lagere accijnzen wordt afgebouwd. Het kabinet zet nog 750 miljoen euro opzij om de pijn aan de pomp te verzachten, maar de richting is helder: de ‘noodmaatregel’ van 2022 loopt af.
Verder stijgt het btw-tarief op ballonvaarten en snijbloemen van 9 naar 21 procent. En alcohol wordt naar verwachting duurder, omdat accijnzen vanaf volgend jaar automatisch worden geïndexeerd.
Landbouw: stikstoffonds en steun voor aanpassing
Het kabinet zet de 20 miljard euro voor het stikstofbeleid officieel in een stikstoffonds. Daarmee wordt geld gereserveerd voor maatregelen die natuurherstel en het terugdringen van uitstoot moeten versnellen.
Boeren krijgen daarnaast 231 miljoen euro om hun bedrijfsvoering aan te passen. Ook is er bijna 50 miljoen euro voor zogeheten ‘proefboerderijen’ waar met innovaties wordt geëxperimenteerd, om te kijken wat werkt buiten de tekentafel.
Defensie: groei, materieel en nieuwe radio’s
Het defensiebudget stijgt volgend jaar met 2,1 miljard naar 28,9 miljard euro. Dat is nog steeds een forse pot, al groeit het minder hard dan dit jaar. Er gaat ruim 3 miljard euro naar Oekraïne.
Het grootste deel van de defensie-uitgaven (ruim 14 miljard) gaat naar materieel, innovatie en vastgoed. Militairen krijgen nieuwe radio’s voor betere communicatie in het veld, en opleidingen worden ingekort om sneller te kunnen opschalen.
Koningshuis: kleine plus en Amalia terugstorting
De uitkering voor koning Willem-Alexander en zijn gezin stijgt van 2,6 naar 2,7 miljoen euro. De stijging heeft vooral een technische oorzaak: de uitkering is gekoppeld aan het salaris van de vicepresident van de Raad van State.
De totale uitgaven voor het Koninklijk Huis gaan van 60,8 naar 62,1 miljoen euro, onder meer door ‘functionele uitgaven’ zoals paleispersoneel. Prinses Amalia stort opnieuw haar inkomensdeel (355.000 euro) terug zolang ze studeert.
Onderwijs: taal als prioriteit en aandacht voor AI
Op basisscholen en middelbare scholen komt taal nadrukkelijk centraal te staan. Scholen krijgen volgend jaar 500 miljoen euro dat verplicht besteed moet worden aan lezen, schrijven en rekenen, minimaal 206 euro per leerling.
Daarnaast gaat er meer dan 10 miljoen euro naar ‘veilige en verantwoorde’ inzet van AI in de klas. Daarmee wil het kabinet voorkomen dat scholen op eigen houtje moeten uitzoeken wat handig én verstandig is.
