Dat betekent dat de gemeente niet langer volledig zelf bepaalt hoe de opvang wordt georganiseerd. Het Rijk kan dan buiten het gemeentebestuur om handelen. Volgens de huidige regels is dat de zwaarste mogelijkheid die de minister heeft.
Sinds de invoering van de spreidingswet in 2024 is zo’n maatregel nog niet gebruikt. Tot nu toe probeert het ministerie gemeenten eerst via overleg en toezicht in beweging te krijgen. Pas wanneer dat niets oplevert, kan een zwaardere stap volgen.
Voor de achttien gemeenten is het dus nog niet zover. Zij krijgen eerst de kans om te laten zien welke maatregelen zij nemen. Het ministerie wil vooral zien dat er voldoende concrete voortgang wordt geboekt.
Scherpenzeel en Twenterand mogelijk later aan de beurt
Scherpenzeel en Twenterand staan op dit moment nog niet onder actief toezicht. Toch worden ook deze gemeenten door het ministerie gevolgd. Scherpenzeel heeft laten weten dat de minister informatie heeft opgevraagd.
Op basis van die informatie wordt bekeken of de gemeente voldoende vooruitgang boekt. Als dat volgens het ministerie niet zo is, kan ook Scherpenzeel later onder actief toezicht komen. Voorlopig is daar nog geen definitief besluit over genomen.
Ook Twenterand bevindt zich in een bijzondere situatie. De gemeente werkt regionaal samen met Almelo. Daarbij proberen de twee gemeenten verschillende opvangtaken onderling te verdelen.
Almelo vangt volgens die afspraak zestig asielzoekers op voor Twenterand. In ruil daarvoor neemt Twenterand de huisvesting van zestig statushouders over. Op die manier proberen de gemeenten elkaar te helpen.
Gemeenten zoeken naar regionale oplossingen
Twenterand laat weten dat het niet alleen naar asielopvang kijkt. De gemeente onderzoekt ook of extra plekken beschikbaar kunnen komen voor Oekraïense vluchtelingen. Daarmee wil de gemeente mogelijk extra capaciteit inzetten binnen de regio.
Volgens Twenterand heeft het Rijk laten weten dat er nog steeds behoefte is aan extra opvangplekken voor Oekraïners. Ook bij deze groep wordt geprobeerd de opvang zo eerlijk mogelijk over gemeenten te verdelen.
De gemeente kijkt daarom of verschillende taken tussen gemeenten kunnen worden uitgewisseld. Dat kan bijvoorbeeld gaan om asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden. Door regionaal samen te werken, hopen gemeenten hun gezamenlijke opgave beter te kunnen uitvoeren.
Volgens Twenterand draait het vooral om het slim verdelen van beschikbare plekken. Niet iedere gemeente heeft namelijk dezelfde mogelijkheden. De ene gemeente kan makkelijker asielzoekers opvangen, terwijl een andere meer woningen voor statushouders beschikbaar heeft.
