In een nieuwe virale afbeelding die de gemoederen in Vlaanderen en België opnieuw verhit, zien we een sappig opengesneden chocoladegebakje met een witte, romige vulling. Naast het gebak prijkt het portret van professor Walter Weyns, socioloog en publicist. De kop erboven laat weinig aan de verbeelding over: na de ophef in de Kortrijkse gemeenteraad vraagt men zich af of we nog ‘negerinnentet’ mogen zeggen. Professor Weyns stelt helder: “Het woord wordt wettelijk niet als racistisch bestempeld.”
Deze ogenschijnlijk banale discussie over een traditioneel gebakje raakt aan diepere lagen in onze samenleving: taalverandering, cancelcultuur, identiteitspolitiek en de vraag hoe ver we moeten gaan in het zuiveren van ons dagelijks vocabulaire.
De oorsprong van het gebakje
Het gebakje, dat traditioneel bekendstaat als negerinnentet, is een klassieker in de Belgische patisserie. Het bestaat uit een ronde cake met een romige, vaak vanille- of botercrèmevulling, omhuld door een laag pure chocolade. De vorm – bol, met een uitstulping – en de donkere buitenkant versus de lichte binnenkant leidden historisch tot de volkse, ludieke benaming.
De term “negerinnentet” dateert uit een tijd waarin woorden als “neger” nog neutraal werden gebruikt in het Nederlands. Vandaag de dag wordt “neger” door velen als verouderd, koloniaal en kwetsend ervaren. De combinatie met “tet” (een plat woord voor borst) maakt het dubbel beladen: zowel seksistisch als potentieel racistisch.
In veel banketbakkerijen en supermarkten is de naam al jaren stilletjes veranderd naar melocake, chocoladebol of cremebol. Maar in folkloristische kringen, bij grootmoeders en op dorpskermissen blijft de oude naam hardnekkig circuleren.
De Kortrijkse ophef
Onlangs zorgde een voorstel in de Kortrijkse gemeenteraad voor ophef. Een progressieve fractie wilde de term expliciet weren uit officiële communicatie, evenementen en subsidies voor bakkers die de traditionele naam nog gebruiken. De discussie escaleerde snel. Tegenstanders noemden het “overdreven woke”, terwijl voorstanders het beschouwden als een noodzakelijke stap in de dekolonisatie van de taal.
Professor Walter Weyns, die in de fotomontage figureert, nuanceert de zaak. Hij noemt de benaming “ludiek” maar erkent tegelijk de dubbele lading. “Het is dubbel: het kan zowel seksistisch als racistisch opgenomen worden,” stelt hij. Volgens hem is het woord wettelijk niet als racistisch bestempeld, maar dat ontslaat ons niet van de ethische en maatschappelijke reflectie.
Taal, macht en geschiedenis
Taal is nooit neutraal. Woorden dragen geschiedenis met zich mee. Het woord “neger” komt van het Spaanse/Portugese “negro” en werd in de koloniale context gebruikt om mensen van Afrikaanse afkomst te beschrijven. Hoewel het in het Nederlands lange tijd een gangbaar woord was (denk aan “negerzoen”, “negerkop” of “negerinnetet”), is het sinds de jaren 80-90 geleidelijk uit officiële taal verdwenen.
Critici van de naamswijziging wijzen erop dat dit een typisch voorbeeld is van retrospectieve moralisering. Moeten we alle sporen van een vroeger, minder gevoelig taalgebruik uitwissen? Of is het juist een teken van beschaving dat we ons vocabulaire aanpassen aan hedendaagse normen rond respect en inclusie?
Voorstanders van behoud argumenteren dat de term in deze context puur beschrijvend en ludiek is, zonder kwade intentie. “Het gaat om een gebakje, geen politieke verklaring,” klinkt het vaak. Ze vrezen dat we in een eindeloze spiraal van censuur terechtkomen: straks moeten we ook “zwarte piet”, “roetveegpiet”, “blanke” en talloze andere woorden herzien.
Seksisme versus racisme
Professor Weyns benadrukt terecht de dubbele problematiek. Het woord “tet” is grof en reduceert het vrouwelijk lichaam tot een seksueel attribuut. In combinatie met “negerin” wordt een specifiek vrouwelijk lichaam van kleur geobjectiveerd. Dat maakt het voor veel mensen extra ongemakkelijk.
Tegelijkertijd is er een generatiekloof merkbaar. Oudere Vlamingen gebruiken de term vaak zonder enige bijbedoeling en ervaren de kritiek als betutteling. Jongere generaties, en zeker mensen met een migratieachtergrond, voelen zich er wel door gekwetst.
