Komt het eigen risico omhoog, hoe ziet de vrijheidsbijdrage eruit en wie betaalt de miljarden voor defensie en onderwijs? Het kabinet trapte vandaag de begrotingsgesprekken af, maar na dag één lijken de verschillen nog altijd levensgroot.
Eerste dag, weinig voortgang
Pro-leider Klaver sprak na afloop duidelijke taal: ondanks uren overleg is er weinig beweging, en wat het kabinet nog achter de hand houdt blijft onduidelijk. Hij herhaalde dat het woord ‘tegemoetkomingen’ valt, maar concrete voorstellen ontbraken.
Volgens Klaver zijn de verschillen “levensgroot”, vooral waar het gaat om bezuinigingen op sociale zekerheid. Die wil Pro per direct van tafel. Zonder harde garanties ziet hij geen ruimte om nú een akkoord te sluiten.
Tikkende klok richting prinsjesdag
De tijd dringt. Over twee weken moet de hele begroting gedrukt en gepresenteerd kunnen worden op Prinsjesdag, de traditionele derde dinsdag van september. Met een minderheidskabinet is daarvoor steun van meerdere oppositiepartijen nodig, liefst duurzaam.
Premier Jetten spreekt sinds dag één over ‘uitgestoken handen’. Maar aan wie, met welke prijs en welk pakket? Zolang die puzzel onopgelost blijft, zet de kalender extra druk op alle partijen aan de onderhandelingstafel.
Wie aan tafel zaten
Bij de politieke aftrap schoven Jetten (D66) en vicepremiers Yesilgöz (VVD) en Van den Brink (CDA) aan; later ook minister Heinen (VVD, Financiën). Vrijdag hintte Jetten al op verzachtingen, bijvoorbeeld bij sociale zekerheid, maar harde toezeggingen kwamen niet.
Het kabinet polst waar schuifruimte zit zonder het hele financiële raamwerk omver te trekken. Maar zolang cijfers, dekking en timing onduidelijk blijven, groeit vooral het gevoel dat er nog weinig tastbaars op tafel ligt.
Tegenovergestelde wensen
Pro en JA21 vormden vandaag het openingsduo, met wensen die haaks op elkaar staan. Klaver wil nul bezuinigingen op uitkeringen bij ziekte en werkloosheid; die onzekerheid moet “dit jaar van tafel”. De rekening, zegt hij, moet bij de allerrijksten.
Bij de VVD ligt dat gevoelig: hogere lasten voor de hoogste inkomens en vermogens lijken daar onbespreekbaar. Dat maakt het vinden van een middenweg ingewikkeld, zeker nu de marges in de rijksbegroting al krap zijn.
Lasten en bezuinigingen
JA21 gaat juist de andere kant op: minder lasten, meer bezuinigen. De door het CDA bedachte ‘vrijheidsbijdrage’ – een heffing om extra defensie-uitgaven te betalen – mag wat hen betreft omlaag. Daarmee zetten ze druk op het coalitiehart.
