Op papier is het één van de zwaarste ingrepen die de overheid kan doen: ouders verliezen via een rechter hun gezag, omdat een kind thuis niet veilig kan opgroeien. Vanaf dat moment moet de staat het overnemen — volledig en met alles erop en eraan.
Maar juist daar gaat het nu mis. Uit onderzoek van Investico en Trouw blijkt dat ruim 200 kwetsbare kinderen momenteel wachten op een vaste voogd. En dat betekent: geen vaste volwassene die namens hen beslist en wél verantwoordelijk is.
Wat een voogd eigenlijk hoort te doen
Een voogd is niet zomaar iemand die af en toe belt of een vinkje zet in een systeem. Het is de wettelijke vertegenwoordiger van het kind. Die persoon moet knopen doorhakken over school, zorg, therapie en onderdeel zijn van de veiligheidsketen.
In de praktijk gaat het vaak om kinderen die al in pleeggezinnen wonen of in een instelling zijn geplaatst. Juist zij hebben vaak een geschiedenis met onveiligheid, wisselingen en stress. Dan is stabiliteit geen extraatje, maar basisvoorwaarde.
Meer dan 200 kinderen op een wachtlijst
Volgens de berichtgeving gaat het om kinderen voor wie het ouderlijk gezag al is beëindigd. Daardoor is het niet mogelijk om terug te vallen op ouders die formeel nog iets mogen regelen. De overheid moet het oppakken.
Als er geen vaste voogd is, belanden beslissingen noodgedwongen bij tijdelijke vervangers of medewerkers die het dossier niet goed kennen. Soms kennen ze het kind niet eens persoonlijk. Dat klinkt als een detail, maar kan grote gevolgen hebben.
Na Vlaardingen had dit alarm al moeten afgaan
De zaak rond het pleegmeisje in Vlaardingen staat bij veel mensen nog op het netvlies. Daar bleek hoe gevaarlijk het wordt als toezicht versnipperd raakt, gezichten wisselen en niemand echt eindverantwoordelijkheid voelt of neemt.
Na zulke gebeurtenissen volgen meestal stevige woorden, onderzoeken en nieuwe plannen. En toch: als er nu opnieuw honderden kinderen zonder vaste voogd zitten, is de harde conclusie dat de praktijk achterblijft bij de beloftes.
Organisaties onder druk, maar kinderen wachten
Nederland telt veertien jeugdbeschermingsorganisaties die samen verantwoordelijk zijn voor duizenden kinderen. In verklaringen wordt gewezen op personeelskrapte, ziekteverzuim, verloop en bestuurlijke onrust. Dat zal allemaal meespelen, maar het verandert de uitkomst niet.
Want voor een kind maakt het weinig uit waarom iets niet geregeld is. Als je afhankelijk bent van volwassenen om jouw belangen te bewaken, dan is ‘geen capaciteit’ in feite hetzelfde als: niemand die echt op je let.
Politiek reageert: vragen in de kamer
De kwestie is inmiddels ook politiek geworden. Onder meer de Groep-Markuszower stelde Kamervragen over de wachtlijst en de dagelijkse uitvoering. De vraag is niet alleen hoe dit kon ontstaan, maar ook hoe snel het opgelost wordt.
Want zolang het bij algemene beloftes blijft, verandert er weinig. Wat veel mensen willen horen zijn concrete afspraken: wat is de deadline, hoeveel extra voogden komen erbij, en hoe wordt gecontroleerd dat elk kind echt iemand heeft die hem of haar kent?
