Sarcopenie is een van de meest onderschatte gezondheidsproblemen bij ouderen. Het is het geleidelijke verlies van spiermassa, spiervezelkwaliteit en spierkracht dat begint rond het 30e levensjaar en sterk toeneemt na het 60e. Veel mensen denken dat spierverlies een normaal en onvermijdelijk onderdeel is van het ouder worden. Dat is deels waar, maar het is zeker niet onvermijdelijk. Met de juiste kennis en aanpak kun je sarcopenie sterk vertragen of zelfs deels omkeren.
Wat is sarcopenie precies?
Sarcopenie (van het Griekse “sarx” = vlees en “penia” = armoede) is een progressieve aandoening waarbij de spiermassa afneemt. Het gaat niet alleen om minder spieren, maar ook om een afname in spierkracht en fysieke prestaties. Dit leidt tot:
- Meer valrisico
- Minder mobiliteit
- Lagere kwaliteit van leven
- Hogere kans op afhankelijkheid
- Verhoogd risico op chronische ziekten
Volgens de Europese Werkgroep voor Sarcopenie bij Ouderen (EWGSOP) wordt sarcopenie vastgesteld wanneer er sprake is van zowel laag spierkracht als laag spiergehalte.
Waarom verliezen we spiermassa naarmate we ouder worden?
Er spelen meerdere factoren een rol:
- Hormonale veranderingen Vanaf het 30e levensjaar daalt de productie van testosteron, groeihormoon en insuline-achtige groeifactor (IGF-1). Deze hormonen zijn cruciaal voor spieropbouw en -behoud.
- Minder lichaamsbeweging Veel ouderen bewegen minder, wat leidt tot een vicieuze cirkel: minder beweging → minder spieren → nog minder beweging.
- Veranderingen in eiwitmetabolisme Het lichaam wordt minder efficiënt in het gebruiken van eiwitten voor spierherstel (anabole resistentie).
- Chronische laaggradige ontsteking Met de leeftijd neemt de chronische ontsteking in het lichaam toe (“inflammaging”), wat spierafbraak bevordert.
- Neurologische veranderingen Minder motorische zenuwcellen en een tragere signaaloverdracht tussen zenuwen en spieren.
- Voedingsproblemen Ouderen eten vaak minder eiwitrijk, hebben een verminderde eetlust of problemen met kauwen en slikken.
De gevolgen van sarcopenie
Sarcopenie is niet alleen een cosmetisch probleem. Het verhoogt het risico op:
- Vallen en fracturen
- Opname in een verpleeghuis
- Hart- en vaatziekten
- Diabetes type 2
- Vroegtijdig overlijden
Mensen met sarcopenie hebben een significant lagere levensverwachting en kwaliteit van leven.
