Wie tegenwoordig door een supermarkt loopt, ziet al snel hoe druk het is rond de statiegeldautomaten. Tassen met lege flesjes, blikken die rammelen, en mensen die even snel hun geld terug willen. Het systeem is inmiddels een vast onderdeel van het dagelijks leven.
Maar er hangt een nieuwe uitbreiding in de lucht, en die zorgt voor flink wat opgetrokken wenkbrauwen. De plannen gaan over statiegeld op plastic zuivelflessen. Klinkt logisch als je afval wilt verminderen, maar niet iedereen staat te juichen.
Een nieuw plan dat nog niet rustig landt
Minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei, D66) werkt aan een regeling waarbij ook plastic zuivelflessen onder statiegeld gaan vallen. Denk aan flessen voor bijvoorbeeld melk, yoghurt of drinkzuivel die nu nog bij het plastic afval belanden.
Het doel is helder: meer verpakkingen terugkrijgen, meer hergebruik, minder zwerfafval. Alleen is het in de praktijk een ander verhaal, vrezen supermarkten. En die laten dat – via hun brancheorganisatie – nu luid en duidelijk horen.
Supermarkten slaan alarm om geur en hygiëne
Volgens het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) ontstaan er serieuze problemen als lege zuivelflessen via de winkels worden ingeleverd. Hun grootste zorg: achterblijvende zuivelresten die gaan rotten, met stank en vies gedoe als gevolg.
Daar blijft het niet bij. Het CBL waarschuwt dat dit ook ongedierte kan aantrekken en dat er risico’s zijn voor de voedselveiligheid. In een bericht aan Tweede Kamerleden wordt zelfs gesteld dat hiermee volksgezondheid in gevaar kan komen.
Onderzoek als munitie in het debat
De brancheorganisatie verwijst naar bevindingen uit onderzoek van laboratoriumketen Eurofins. Daarin wordt gewaarschuwd voor mogelijke problemen in winkels, zoals rottende resten, nare geuren en de aantrekkingskracht op insecten en ander ongedierte.
Supermarkten zijn nu eenmaal plekken waar voedsel verkocht wordt, en juist daarom willen ze geen extra bron van bacteriën of vervuiling bij de ingang. Het punt dat zij maken: blikken en frisdrankflesjes zijn één ding, zuivel is een ander soort beest.
Wie moet het eigenlijk gaan regelen?
Een opvallend detail is dat nog niet alles tot achter de komma is uitgedacht. Het CBL geeft aan dat de vraag hoe inzameling van zuivelflessen met statiegeld eruit moet zien, nu vooral bij Verpact op tafel ligt.
Verpact is de stichting die namens de drankensector verantwoordelijk is voor de inzameling en het hergebruik van statiegeldverpakkingen. Maar zuivelverpakkingen hebben eigen uitdagingen, en zo’n uitbreiding vraagt om andere logistiek, opslag en controle.
Statiegeld bestaat al, maar de druk neemt toe
Nederland kent al een aantal jaren statiegeld op plastic flessen. Op grote flessen (vanaf 1 liter) zit 25 cent. In 2021 kwam statiegeld op kleine flesjes erbij: 15 cent. En sinds 1 april 2023 geldt datzelfde bedrag ook voor blikjes.
