Deel 10: Een kluis achter een schilderij in Bloemendaal en een code van zes cijfers
Zaterdagochtend, zeven over tien. Papa sloeg op dat moment zijn eerste bal af op de golfbaan in Spaarnwoude, met Brouwer naast zich. Dat doet hij al twintig jaar elke zaterdag. Om tien uur de eerste bal, om twee uur de lunch in het clubhuis. Kroket op brood, nooit mosterd.
Mijn moeder wist dat soort dingen. Ze wist alles wat hij deed. Alleen niet waarom.
De vorige avond, in de keuken, had ze nog maar één zin gezegd voordat ze weer op haar fiets stapte. „Morgen. Als hij golft. Neem Serena niet mee, die heeft al genoeg aan haar hoofd.”
Serena was natuurlijk toch meegekomen. Ze zat in de auto om de hoek, met een thermoskan en het noodpaspoort in haar jaszak. „Ik ben de uitkijk,” had ze gezegd. „Dat kan ik tenminste.”
Het huis in Bloemendaal rook naar boenwas en naar de lelies die mijn moeder elke vrijdag op de markt kocht. Ik was er zeven jaar niet binnen geweest. Mijn jas hing nog aan de kapstok. Mijn oude winterjas, de groene. Ze hadden hem laten hangen.
Ik vroeg er niet naar. Mijn moeder zag dat ik ernaar keek en zei ook niks.
De werkkamer van papa lag aan de tuinkant. Eikenhouten bureau, leren stoel, een ingelijste foto van Serena met Julian op het stadhuis. Geen foto van mij. Dat had ik ook niet verwacht.
Achter het bureau hing een schilderij van de Herengracht. Het restaurant, zoals het eruitzag in 1962, toen opa het opende. Mijn moeder pakte de lijst aan twee kanten vast en tilde hem van de haak.
Daarachter zat een kluisje in de muur. Grijs. Met een toetsenbordje en een klein rood lampje.
„In juni zag ik hem hier staan,” zei ze. „Ik kwam binnen met koffie, hij had me niet gehoord. Hij legde een plastic hoesje in de kluis. Ik zag het maar een seconde. Blauwe inkt. Schuin. Met lussen.” Ze keek naar het toetsenbordje. „Dat handschrift ken ik. Ik heb er zelf onder getekend.”
„Waarom heb je toen niks gedaan?”
„Omdat ik de code niet weet.” Ze haalde een briefje uit haar tas. „En omdat je drie pogingen hebt. Bij de derde foute gaat er een alarm naar het beveiligingsbedrijf. En een berichtje naar zijn telefoon.”
Ze had het opgezocht. Op internet, het merk en het type, in de bibliotheek, op een computer van de bieb. Zodat het niet in haar zoekgeschiedenis stond.
Op het briefje stonden drie getallen in haar handschrift.
„Zijn geboortedatum,” zei ze. „Onze trouwdag. En die van Serena.”
Ze tikte de eerste in. 220465.
Het lampje knipperde rood. Een kort piepje.
Ze ademde uit en tikte de tweede. 170591.
Rood. Piepje.
Ze keek me aan. Haar vinger hing boven het toetsenbord. Ze had een pleister om haar wijsvinger. Van het snijden van de lelies, denk ik.
„Serena,” zei ze. „Hij gebruikt altijd...”
„Wacht.”
Ik weet niet waarom ik het zei. Ik wil graag zeggen dat ik het wist. Dat ik iets begreep over mijn vader wat zij niet begreep. Dat was niet zo. Ik had gewoon een gevoel in mijn maag dat ik niet kon uitleggen, het gevoel dat je hebt als een saus op het punt staat te schiften.
„Wat dan?” vroeg ze.
„Probeer de mijne.”
Ze lachte bijna. „Elora. Hij heeft je zeven jaar niet...”
„Probeer de mijne. Alsjeblieft.”
Ze keek nog één keer naar het briefje. Toen stak ze het in haar zak.
Veertien maart 1994. Een maandag, heeft ze me ooit verteld. Het had gesneeuwd.
Het lampje werd groen.
Er klonk een zachte klik. Het deurtje sprong een centimeter open.
We stonden er allebei naar te kijken. Geen van ons bewoog. Ergens in het huis tikte de staande klok in de gang, en buiten reed een vuilniswagen langs met dat piepende achteruitgeluid.
„Al die jaren,” zei mijn moeder. Meer niet.
Ik trok het deurtje open.
Bovenop lag het plastic hoesje. Daarin een vel papier, aan één kant rafelig. Blauwe inkt. Schuin. Met lussen. Bovenaan: Codicil bij mijn register. Onderaan oma's handtekening, groot en trillerig. En daaronder, kleiner, rechter, een tweede handtekening.
M. van der Meer-Kuipers. Getuige.
Ik hield het vast en voelde de rafelrand onder mijn duim. Precies even ruw als het strookje dat nog in het register zat. Ik hoefde het niet naast elkaar te leggen. Ik deed het toch, later, op Saskia's bureau. Het paste als twee helften van een boterham.
Onder het hoesje lag een dikke envelop van de bank. Afschriften. Curaçao. De originelen van de foto's die mijn moeder in juni had gemaakt.
En daaronder lag iets wat ik niet had verwacht.
Een stapel krantenknipsels. Netjes uitgeknipt, met een paperclip bij elkaar. Het eerste was uit 2020, uit het AD. Een klein stukje over een nieuwe lunchroom in Rotterdam-Zuid die „verrassend Franse taartjes” verkocht. Mijn eerste zaak. Er stond geen naam bij. Alleen een foto van mijn handen die een taart aansneden.
Bovenaan, in de hoek, in papa's handschrift: E. — 12-6-2020.
Ik bladerde. Elk artikel over Vanguard. Elk. Zes jaar lang. Elke opening, elke recensie, elke ster. Allemaal gedateerd. Allemaal met die E.
Onderop lag een gevouwen vel van een kinderschrift. Geruit papier. Met kleurpotlood.
MENU — Restaurant Elora — 1. soep 2. pannenkoek met appel 3. citroentaart (van oma).
Ik was twaalf. Ik had het gemaakt voor zijn verjaardag. Hij had er toen om gelachen en gezegd dat een citroentaart geen hoofdgerecht was.
Mijn moeder legde haar hand op mijn arm.
Ik weet niet wat ik voelde. Ik weet het nog steeds niet goed. Woede, denk ik. En iets eronder wat ik geen naam wil geven.
Mijn telefoon trilde in mijn jaszak. Serena.
Er draait een auto de straat in.
Nog een.
Het is papa. Hij is niet aan het golfen. Hij is er al.
Ik stopte het hoesje onder mijn trui, tegen mijn buik. De envelop van de bank gaf ik aan mijn moeder. Het menu liet ik liggen. Ik weet niet waarom.
We hoorden de voordeur. Geen haast. Een sleutelbos die op het kastje in de gang werd gegooid. Zoals altijd.
De deur van de werkkamer stond open.
Hij stond in de deuropening, in zijn golfvest, met zijn handschoen nog aan zijn linkerhand. Hij keek naar het lege schilderijhaakje. Naar het open kluisje. Naar mijn moeder met de bankenvelop tegen haar borst.
Pas als laatste keek hij naar mij.
„Margriet,” zei hij zacht. „Leg dat terug.”
