Een vergeten naam, een sleutel op een rare plek, een afspraak die je net niet meer paraat hebt. Iedereen heeft het weleens, en meestal is het onschuldig. Maar wanneer wordt vergeetachtigheid een signaal dat je serieus moet nemen?
Dementie is een verzamelnaam voor aandoeningen waarbij de hersenen langzaam minder goed gaan werken. De ziekte van Alzheimer is daarvan de bekendste vorm. In Nederland leven volgens Alzheimer Nederland naar schatting ruim 290.000 mensen met dementie, een aantal dat de komende decennia fors zal stijgen door de vergrijzing.
Waarom vroege herkenning telt
Een vroege diagnose maakt dementie niet ongedaan. Wel geeft het tijd: tijd om zaken te regelen, tijd om behandelingen te overwegen die het verloop kunnen vertragen, en tijd om met familie afspraken te maken over de toekomst.
Bovendien blijken sommige klachten die op dementie lijken een andere, behandelbare oorzaak te hebben. Denk aan een vitaminetekort, een schildklierprobleem, depressie of bijwerkingen van medicatie. Reden te meer om signalen niet weg te wuiven.
De tien klassieke signalen op een rij
De Amerikaanse Alzheimer’s Association hanteert een lijst met tien veelgenoemde vroege tekenen. Deze lijst wordt internationaal gebruikt, ook door Nederlandse organisaties als richtlijn.
- Geheugenverlies dat het dagelijks leven verstoort, vooral recente informatie.
- Moeite met plannen of problemen oplossen, zoals een recept volgen of de rekeningen bijhouden.
- Vertrouwde taken niet meer goed kunnen uitvoeren, bijvoorbeeld de route naar de supermarkt.
- In de war raken over tijd of plaats, niet meer weten welke dag het is.
- Problemen met zien en ruimtelijk inzicht, zoals afstanden inschatten.
- Moeite met taal, woorden niet kunnen vinden of de draad kwijtraken in een gesprek.
- Spullen op vreemde plekken leggen en niet meer kunnen terughalen waar je begon.
- Slechter beoordelingsvermogen, bijvoorbeeld bij geld of persoonlijke verzorging.
- Zich terugtrekken uit werk, hobby’s of sociale activiteiten.
- Veranderingen in stemming en persoonlijkheid, zoals snel verward, achterdochtig of angstig zijn.
