Veel mensen schrikken als ze ’s ochtends wakker worden en merken dat hun kussen nat is. Toch is kwijlen in de slaap in de meeste gevallen onschuldig en zelfs vrij normaal.
Het gebeurt bij kinderen én volwassenen, soms af en toe en soms in periodes.
Maar wanneer het vaak voorkomt, ineens erger wordt of samengaat met andere klachten, kan het een signaal zijn dat er iets in je lichaam of je slaapgewoonten veranderd is.
In deze uitgebreide uitleg lees je:
waarom kwijlen ontstaat
welke oorzaken het meest voorkomen
wanneer het wél een reden is om alert te zijn
wat je zelf kunt doen om het te verminderen
welke stappen je kunt nemen als het blijft aanhouden
1) Wat is kwijlen eigenlijk, en waarom hebben we speeksel nodig?
Speeksel is geen “bijproduct” dat je lichaam zomaar maakt. Het heeft verschillende belangrijke functies:
Belangrijkste taken van speeksel
Het start de spijsvertering
Speeksel bevat enzymen die al beginnen met het afbreken van voedsel, nog voordat het je maag bereikt.
Het beschermt je tanden en tandvlees
Het neutraliseert zuren in de mond en helpt gaatjes en tandvleesproblemen te voorkomen.
Het houdt de mond vochtig
Dit is belangrijk voor spreken, slikken en algemene mondgezondheid.
Het helpt bij het wegspoelen van bacteriën
Het vormt een natuurlijke verdediging tegen infecties en irritatie.
Tijdens de slaap verandert de speekselproductie meestal: vaak wordt er minder speeksel gemaakt dan overdag. Maar sommige mensen maken juist relatief veel speeksel of hebben omstandigheden waardoor het gemakkelijker uit de mond loopt.
2) Waarom kwijlen we vooral ’s nachts?
Kwijlen in bed ontstaat meestal door een combinatie van:
ontspanning van mondspieren
houding (bijvoorbeeld op je zij)
ademhaling (mond open)
speekselproductie die niet goed wordt doorgeslikt
Overdag slik je automatisch heel vaak, soms zonder dat je het doorhebt. In je slaap slik je minder frequent. Als je mond dan ook nog open staat of je op een manier ligt waardoor speeksel makkelijk naar buiten loopt, dan is de kans groter dat je kwijlt.
Af en toe kwijlen is daarom niet meteen een probleem. Het wordt vooral relevant wanneer het:
bijna elke nacht gebeurt
veel is
nieuw is (plots ontstaan)
gepaard gaat met andere klachten
3) De meest voorkomende oorzaken (uitgebreid)
Oorzaak 1: Mondademhaling in plaats van neusademhaling
Dit is veruit de meest voorkomende reden bij volwassenen.
Waarom mondademen kwijlen veroorzaakt
Als je door je mond ademt:
staat je mond vaker open
sluit je lippen minder goed
blijft speeksel minder goed “binnen”
kan speeksel door zwaartekracht naar buiten lopen
Mogelijke redenen waarom je door de mond ademt
chronisch verstopte neus
allergie (huisstof, pollen, dieren)
verkoudheid of griep
vergrote neusamandelen (vooral bij kinderen, maar kan ook bij volwassenen)
scheef neustussenschot
chronische sinusproblemen
Waar je op kunt letten
word je wakker met een droge mond?
heb je vaak dorst ’s nachts?
snurk je?
heb je ’s morgens een geïrriteerde keel?
Dit zijn allemaal aanwijzingen dat je ’s nachts niet optimaal via de neus ademt.
Oorzaak 2: Allergie, verkoudheid of irritatie van de luchtwegen
Wanneer je neus verstopt is, kiest je lichaam automatisch de “noodroute”: mondademhaling.
Waarom dit kwijlen erger maakt
de mond blijft open
je slaapt vaker onrustig
slijmvliezen kunnen meer vocht produceren
Bij allergieën kan dit ook chronisch worden, waardoor kwijlen langer aanhoudt dan bij een simpele verkoudheid.
Oorzaak 3: Diepe slaap en maximale ontspanning
Dit klinkt misschien vreemd, maar kwijlen kan soms een teken zijn dat je echt heel diep slaapt.
Wat er dan gebeurt
de spieren van je kaak en lippen ontspannen meer
je slikt minder vaak
speeksel kan makkelijker naar buiten lopen
Dit komt vooral voor:
als je uitgeput bent
na een periode met weinig slaap
bij mensen die relatief snel in diepe slaap vallen
Als dit af en toe gebeurt en je hebt verder geen klachten, is het meestal onschuldig.
Oorzaak 4: Slaaphouding (op je zij of buik)
Houding speelt een enorme rol.
