Door aanhoudende medicijntekorten krijgen patiënten steeds vaker te maken met een vervelend probleem. Het medicijn dat hun zorgverzekeraar normaal volledig vergoedt, is dan niet beschikbaar. De apotheek geeft in zo’n geval vaak een ander merk mee. Dat medicijn heeft dezelfde werkzame stof, maar komt van een andere fabrikant. Toch kan daar voor de patiënt ineens een extra rekening aan vastzitten.
Voor veel mensen voelt dat vreemd en oneerlijk. Je kiest er namelijk niet zelf voor dat een medicijn niet leverbaar is. Toch kun je soms wel te maken krijgen met kosten. Die kosten komen dan bijvoorbeeld via je eigen risico terug. Ook kan er sprake zijn van een eigen bijdrage. Dat zorgt voor verwarring bij patiënten, zeker wanneer zij juist verwachten dat hun medicijn gewoon wordt vergoed.
Medicijntekorten zorgen voor problemen
Medicijntekorten zijn de laatste jaren een groot probleem geworden. Uit cijfers van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie blijkt dat in 2025 ongeveer 1134 medicijnen langer dan twee weken niet leverbaar waren. Dat betekent dat apotheken voor veel patiënten moesten zoeken naar een alternatief. Volgens de KNMP zijn hierdoor ongeveer 3,5 miljoen patiënten geraakt.
Het gaat daarbij niet alleen om zeldzame medicijnen. Juist veel middelen die onder het voorkeursbeleid vallen, waren niet beschikbaar. Dat maakt het probleem extra groot. Veel patiënten krijgen namelijk medicijnen die door hun zorgverzekeraar als voorkeursmedicijn zijn aangewezen. Als juist die middelen ontbreken, ontstaat er meteen gedoe aan de balie van de apotheek.
Voor apothekers is dat ook lastig. Zij moeten zorgen dat patiënten hun behandeling kunnen voortzetten. Tegelijk moeten ze rekening houden met regels van zorgverzekeraars, vergoedingen en beschikbaarheid. Als het voorkeursmedicijn er niet is, moet er snel een passend alternatief worden gevonden. Dat alternatief moet dezelfde werking hebben en veilig gebruikt kunnen worden.
Voor patiënten is vooral de financiële kant onduidelijk. Zij horen vaak pas achteraf wat de gevolgen zijn. Het kan gebeuren dat ze het medicijn gewoon meekrijgen, maar later een rekening zien bij hun zorgverzekering. Dat maakt de situatie frustrerend. Zeker als iemand al langere tijd hetzelfde medicijn gebruikt en nooit eerder extra kosten had.
Wat het voorkeursbeleid betekent
Het voorkeursbeleid is een systeem dat zorgverzekeraars gebruiken om medicijnkosten te beperken. Van veel medicijnen bestaan meerdere merken met dezelfde werkzame stof. Die medicijnen werken in principe hetzelfde. Het verschil zit vooral in de fabrikant, de verpakking en soms in hulpstoffen. Zorgverzekeraars kiezen vaak één merk dat zij volledig vergoeden.
