Ook gewone zorgtaken helpen mee. Je moet onthouden hoe laat een kind naar sport moet. Je denkt aan fruit, drinken, huiswerk of bedtijd. Je houdt in de gaten of alles veilig gaat. Dat vraagt overzicht. Precies dat soort vaardigheden zijn belangrijk om mentaal fit te blijven wanneer je ouder wordt.
Oppassen combineert dus meerdere dingen tegelijk. Je bent sociaal bezig, je beweegt meer en je gebruikt je hoofd. Die combinatie lijkt volgens onderzoekers gunstig te zijn voor het ouder wordende brein.
Wat onderzochten de wetenschappers?
De onderzoekers keken naar gegevens uit een groot Engels onderzoek onder mensen van vijftig jaar en ouder. Dat onderzoek volgt deelnemers meerdere jaren. Daardoor kunnen wetenschappers zien hoe gezondheid, geheugen en dagelijks leven veranderen naarmate mensen ouder worden.
Voor deze studie werden ruim 2.400 opa’s en oma’s bekeken die op hun kleinkinderen pasten. Die groep werd vergeleken met bijna 7.400 grootouders die dat niet deden. Zo konden de onderzoekers bekijken of er verschil was in mentale achteruitgang tussen beide groepen.
De deelnemers deden verschillende tests om het geheugen en denkvermogen te meten. Een voorbeeld daarvan was een opdracht waarbij mensen binnen één minuut zoveel mogelijk dieren moesten noemen. Dat lijkt simpel, maar het zegt iets over taal, geheugen en snelheid van denken.
Ook moesten deelnemers tien woorden onthouden. Eerst moesten ze die woorden direct herhalen. Later moesten ze opnieuw proberen zich de woorden te herinneren. Zulke opdrachten worden vaak gebruikt om geheugen en concentratie te testen. De tests werden in meerdere jaren herhaald. Daardoor konden de onderzoekers zien hoe de scores zich ontwikkelden.
Uit de resultaten kwam naar voren dat grootouders die oppassen gemiddeld beter scoorden. Hun cognitieve achteruitgang verliep minder snel dan bij grootouders die niet oppasten. Vooral bij oma’s was dat effect duidelijk zichtbaar.
Vooral oma’s lijken voordeel te hebben
Een opvallende uitkomst is dat vooral oma’s langdurig voordeel lijken te hebben van oppassen. Bij hen ging de mentale achteruitgang minder snel dan bij opa’s. De onderzoekers denken dat dit verschillende oorzaken kan hebben. Het gaat daarbij niet om één simpele verklaring.
Een mogelijke verklaring is dat opa’s vaker samen met hun partner oppassen. In dat geval nemen oma’s soms de meeste zorgtaken op zich. Opa’s zijn dan wel aanwezig, maar spelen mogelijk vaker een kleinere rol. Daardoor worden hun hersenen misschien minder sterk uitgedaagd tijdens het oppassen.
Ook traditionele rolpatronen kunnen een rol spelen. Veel oudere mannen zijn minder gewend aan dagelijkse zorgtaken. Oma’s hebben daar vaak meer ervaring mee. Zij regelen sneller eten, kleding, spelletjes, huiswerk en troostmomenten. Dat vraagt veel schakelen. Juist dat kan het brein actief houden.
