Daar bleken verlengsnoeren, batterijen, een schroevendraaier en drie rollen vuilniszakken in te zitten.
“Voor papa was dat blijkbaar de basis van zelfstandig wonen,” zegt Bram.
De rollen veranderden een beetje.
Bram hielp zijn vader met DigiD, digitale formulieren en afspraken die alleen nog online konden. Jeroen belde zijn zoon juist om te vragen of hij wel eten in de vriezer had, lampen had opgehangen en een wc-borstel had gekocht.
“Vooral die wc-borstel vond hij belangrijk,” zegt Bram.
Toen Jeroen na een kleine operatie een tijdje minder mobiel was, kwam Bram vaker langs. Hij deed boodschappen, zette medicijnen klaar en mopperde dat zijn vader te snel weer zelf wilde koken.
Jeroen vond dat overdreven.
“Hij denkt nu dat hij mijn vader is.”
Bram lacht wanneer hij dat hoort.
“Misschien een beetje.”
Over zijn moeder praat hij terughoudend. Er is later weer enig contact geweest, maar geen groot herenigingsverhaal. Ze bouwde een ander leven op. Bram heeft geprobeerd daar als volwassene een plaats voor te vinden.
Jeroen spreekt niet slecht over haar.
“Ze kon het toen niet,” zegt hij. “Dat deed pijn. Maar Bram hoefde haar niet te haten om van mij te houden.”
Ook over zichzelf praat hij niet alsof hij alles goed heeft gedaan.
Hij noemt vergeten gymtassen, te veel pasta en een studiedag waarop Bram met rugzak voor een gesloten schooldeur stond.
Bram noemt andere dingen.
Dat zijn vader nooit deed alsof hij alles wist.
Dat hij sorry kon zeggen.
Dat hulp vragen thuis nooit hetzelfde betekende als falen.
En dat er jarenlang één handgeschreven kaartje naast de koelkast hing:
`Eerst rustig worden. Dan praten.`
Bram heeft dat kaartje meegenomen toen hij uit huis ging.
Het hangt nu in zijn eigen keuken.
“Niet omdat mijn vader Down heeft,” zegt hij. “Gewoon omdat het een goede regel is.”
Voor de foto staan ze samen op het balkon van Brams appartement. Jeroen heeft een hand op zijn schouder. Bram probeert serieus te kijken, maar begint te lachen omdat zijn vader vlak voor de foto zegt dat hij zijn buik moet inhouden.
Jeroen kijkt naar hem.
“Hij heeft werk. Een huis. Vrienden. Hij belt te weinig, maar volgens mij hoort dat.”
Bram rolt met zijn ogen en legt zijn arm weer om hem heen.
Als je hem vraagt wat zijn vader hem uiteindelijk heeft geleerd, komt er geen grote zin over doorzettingsvermogen of beperkingen.
Hij denkt even na.
“Dat je voor iemand kunt zorgen zonder alles voor hem op te lossen.”
Jeroen knikt.
“Ja,” zegt hij. “Dat is vader zijn.”
