De tweede zaak: fraude en joyriding
Een tweede schandaal speelde zich af in de zomer van 2016, eveneens op vliegbasis Eindhoven en met grotendeels dezelfde betrokkenen. Het ging om grootschalige declaratiefraude en ongeoorloofd gebruik van Defensievliegtuigen. Het Huis voor Klokkenluiders stelde in december 2020 vast dat de fraude daadwerkelijk had plaatsgevonden, wat haaks stond op de documenten die Boekholt destijds liet opstellen en vervolgens naar de Kamer werden gestuurd. Hier wringt bovendien iets juridisch gevaarlijks. Boekholt verklaarde voor de rechtbank Gelderland onder ede dat zij geen aangifte had gedaan en geen vermoeden had van een strafbaar feit. Een e-mail van haarzelf, gedateerd 5 juli 2016, vertelt echter een heel ander verhaal: daarin staat dat zij die dag “conform afspraak” aangifte had gedaan bij de Koninklijke Marechaussee. Hoe deze twee verklaringen zich tot elkaar verhouden, is een van de vragen die het kabinet momenteel schriftelijk zijn voorgelegd.
Een kabinet dat wist wat het deed
Het kabinet kon niet onwetend zijn over dit dossier toen het Boekholt benoemde. Van Wulfen was zelf D66-lid, ontving in 2016 partijleider Alexander Pechtold thuis op bezoek en stelde zich op diens uitdrukkelijk verzoek kandidaat voor de Tweede Kamer. Vorig jaar legde hij de kernelementen van zijn zaak schriftelijk vast voor een fractiemedewerker, voorafgaand aan een videogesprek met toenmalig Defensiewoordvoerder Hanneke van der Werf. Daarna bleef het oorverdovend stil en volgde de ministerbenoeming. Bovendien zat Mirjam Sterk, huidig CDA-minister van Langdurige Zorg en directe kabinetscollega van Boekholt, in de onderzoekscommissie die de zaak in 2015 gedetailleerd onderzocht.
Wat nu op het spel staat
Minister Yeşilgöz van Defensie bevindt zich in een onmogelijke positie. Erkennen wat er werkelijk is gebeurd, maakt de positie van haar medeminister onhoudbaar en brengt de coalitie aan het wankelen. Ontkennen betekent dat de waarheid alsnog via de rechter of de Kamer naar buiten komt. Haar argument dat de zaak “onder de rechter” ligt, klopt bovendien feitelijk niet: toen zij dit uitsprak tijdens een Kamerdebat, moest de Staat nog eens op de dagvaarding reageren. Tussen 10 september en 8 oktober staan drie grote Defensiedebatten gepland, er liggen onbeantwoorde Kamervragen en in oktober volgt naar verwachting een openbare rechtszitting. De politieke druk neemt dus alleen maar toe. De beerput gaat open, de enige echte vraag is wanneer precies en wie daarbij ten val komt.
