Hoe één steenkoolboring 125 jaar geleden alles in Limburg voorgoed veranderde: “Door de hebzucht in As is Genk vandaag zo groot geworden”

Het historische moment waar deze uitspraak naar verwijst, is de eerste succesvolle steenkoolboring in Belgisch-Limburg. Dit vond plaats in de nacht van 1 op 2 augustus 1901 in de gemeente As, geleid door Leuvense professor André Dumont.

Het ontdekken van een rijke steenkoollaag op meer dan 500 meter diepte veranderde het arme, landelijke Limburg op slag in een van de belangrijkste industriële regio's van België.

Waarom Genk profiteerde en As de boot miste

Hoewel de allereerste steenkool fysiek werd bovengehaald op het grondgebied van As, kwam de daadwerkelijke industriële uitbuiting voornamelijk in Genk en omliggende gemeenten terecht.

Dat Genk uiteindelijk uitgroeide tot een grote industriestad, terwijl As een bescheiden gemeente bleef, heeft te maken met een samenspel van lokale weerstand (de "hebzucht" of angst voor overlast) en geografische factoren:

• Grondaankopen en Onteigeningen: In As stelden veel lokale grondbezitters zich terughoudend of veeleisend op bij de onderhandelingen over grondverkoop en concessies. Zij hoopten de hoofdprijs te krijgen of vreesden het verlies van hun agrarische levenswijze.

• Geografie en Infrastructuur: De industriële investeerders en mijnbouwmaatschappijen weken uit naar het naburige Genk (met name de sites Winterslag, Waterschei en Zwartberg). Genk beschikte over uitgestrekte, goedkope heidegronden en betere aansluitingsmogelijkheden op het spoor en transportnetwerk.

• Grootschalige Migratie: De komst van drie grote mijnen in Genk zorgde voor een gigantische bevolkingsexplosie. Tienduizenden arbeiders uit binnen- en buitenland (o.a. uit Italië, Griekenland, Turkije en Marokko) kwamen naar Genk, wat leidde tot de bouw van complete mijncitees, scholen, en infrastructuur.

De Erfenis van 1901