Ter vergelijking: ABP, het grootste pensioenfonds van Nederland, zou in diezelfde periode volgens hem onder de 4 procent zijn gebleven. Dat verschil klinkt misschien abstract, maar op de schaal van honderden miljarden euro’s wordt het ineens heel concreet.
Het pijnlijke rekenwerk: gemiste honderden miljarden
Visser benoemt dat als je zo’n rendementsverschil vijftien jaar lang doorrekent, je uit kunt komen op ongeveer 400 miljard euro aan gemist rendement. Dat is het soort bedrag dat meteen vragen oproept: hoe kan dit, en had het anders gekund?
Tegelijk plaatst hij er een kanttekening bij. Pensioenfondsen zijn geen staatsfondsen. Ze hebben andere verplichtingen, moeten rekening houden met uitkeringen en regels, en kunnen niet alles op ‘volle risico-stand’ zetten. Een deel van het geld moet relatief veilig belegd worden.
Nieuw pensioenstelsel: andere verdeling van risico
Alsof de druk nog niet hoog genoeg is, zit Nederland midden in de overgang naar een nieuw pensioenstelsel. Daarbij verandert vooral hoe risico’s worden verdeeld tussen generaties. In grote lijnen komt het erop neer dat jongeren doorgaans meer beleggingsrisico kunnen dragen, terwijl voor ouderen voorzichtiger wordt belegd.
Volgens Visser biedt dat nieuwe systeem ruimte om beter aan te sluiten op leeftijd en horizon. Tegelijk legt het de lat hoger voor fondsen: deelnemers zullen sneller zien wat rendementen doen, en minder makkelijk accepteren dat de uitkomst achterblijft bij buitenlandse voorbeelden.
Rente-afdekking: veilige keuze die verkeerd uitpakte
Visser wijst ook naar eerdere keuzes die rendement hebben gekost. Een belangrijk voorbeeld is hoe pensioenfondsen jarenlang op grote schaal renterisico’s afdekten. Dat deden ze uit angst voor dalende rentes, omdat lage rente de waarde van toekomstige verplichtingen opblaast.
Alleen liep het anders: de rente ging juist omhoog. Daardoor werkte die afdekstrategie ongunstig uit. Wat bedoeld was als bescherming, werd in de praktijk een rem op het resultaat—precies het soort tegenvaller dat achteraf makkelijk uit te leggen is, maar vooraf lastig te voorspellen.
