De labels ‘zonder palmolie’ en ‘palmolievrij’ prijken trots op onze chips, boterkuipjes en pindakaas. Palmolie zou namelijk zorgen voor ontbossing in tropische gebieden. In plaats daarvan gebruiken sommige producenten liever andere soorten olie. Maar is palmolie wel echt zo slecht als we denken? Alles op tafel zoekt het uit.
Wat is palmolie?
Palmolie wordt gemaakt van de rijpe vruchten van de oliepalm. Die worden gestoomd en geperst, waardoor de olie vrijkomt. Deze olie is erg geliefd vanwege z’n multi-inzetbaarheid: zo maakt palmolie margarine smeuïg en lippenstift juist stevig.
De oliepalm wordt geteeld in alle gebieden rondom de evenaar: Indonesië, Maleisië, Afrika en Latijns-Amerika. Doordat in deze gebieden oerbossen plaats hebben moeten maken voor palmolieplantages, heeft palmolie een slechte reputatie.
Producenten zijn daarom op zoek naar andere oliën voor in hun producten. Zij zien dat de consument liever producten koopt die vrij van palmolie zijn. Aan welke soorten olie moeten we dan denken?
Palmolie overslaan
Voedselproducent Daan Faber maakt onder andere palmolievrije pindakaas. In Alles op tafel legt hij uit waarom hij in zijn producten palmolie overslaat: ‘In te veel producten wordt palmolie gebruikt. De bottom line is dat er te veel vraag naar is en het groeit alleen maar rond regenwoud. Dus wij denken: als je het kan vervangen, dan móét je het vervangen.’
Is palmolie inderdaad zo slecht voor het regenwoud?
Ontbossingsvermindering
Heske Verburg, directeur van ontwikkelingshulporganisatie Solidaridad, geeft in Alles op tafel opheldering over ontbossing door palmolie. ‘Ontbossing is nu een veel minder groot probleem bij palmolie, want er is allerlei regelgeving gekomen waarbij het verboden is om te ontbossen voor palmolie.’
En dat werkt: vergeleken met 2012 wordt er nu 95 procent minder ontbost. Verburg: ‘Als je palmolie vergelijkt met andere tropische grondstoffen, dan is het negatieve imago van palmolie onterecht.’
Hoe zit dat met andere oliën?
Palmolievrije producten bieden volgens directeur van Solidaridad Heske Verburg niet de oplossing tegen ontbossing. Verburg: ‘Sterker nog: er zijn heel veel alternatieven van palmolie die veel minder duurzaam zijn dan palmolie zelf.’
Toch gebruikt voedselproducent Daan Faber liever raapzaadolie en koolzaadolie. Daarvoor heb je meer land nodig om het te verbouwen dan palmolie. Faber: ‘Maar dat land is minder bedreigd en minder zeldzaam dan regenwoud.’ Andere veelvoorkomende palmolievervangers zijn kokosolie, zonnebloemolie en lijnzaadolie.
Van de savanne tot de Amazone
Volgens onderzoeker Maja Slingerland brengen alle oliën problemen met zich mee. Ze licht toe: ‘Er zijn heel weinig oliën waar geen bossen voor worden gekapt. En andere oliën werken ontbossing ook in de hand. Bijvoorbeeld soja-olie: dat komt uit de Amazone en van de savannes, waar ook veel biodiversiteit is, maar daar hoor je niemand over.’
