Bovendien loopt het juridisch kader rond de handhaving van de spreidingswet nog niet volledig. De vraag wat er precies gebeurt als een gemeente blijft weigeren, is nog niet in alle details beantwoord. Juist dat grijze gebied biedt gemeenten ruimte om te manoeuvreren en de minister voor uitdagingen te stellen die hij niet snel oplost.
De verwachting is dat de eerste echte botsingen nog voor het einde van dit jaar zichtbaar worden. Gemeenten die in hun coalitieakkoord harde of halfzachte weigeringsformules hebben opgenomen, krijgen onvermijdelijk te maken met concrete verzoeken vanuit het Rijk. Op dat moment wordt de abstracte discussie over asielbeleid plotseling heel tastbaar, zowel voor bestuurders als voor inwoners.
Volgens de Telegraaf riskeren meer dan honderd gemeenten op dat moment een directe confrontatie met de asielminister. Of die confrontatie uitmondt in juridische procedures, financiële sancties of politieke druk, hangt af van hoe hard beide partijen de confrontatie opzoeken. Wat vaststaat, is dat de minister zich niet kan permitteren de rest van de regeerperiode weg te kijken. De komende maanden laten zien of het Nederlandse asielbeleid op lokaal niveau uitvoerbaar is, of dat het vastloopt op een muur van gemeentelijke weerstand die groter is dan ooit eerder gemeten.
