“Verspreid over de jaren,” zei Joost.
“Waarom zie ik geen foto’s?”
“Daan, je was in Canada. Je kunt niet verwachten dat we ieder schroefje documenteren.”
Ik draaide een blad om.
“Deze factuur is van november 2023. Voor een nieuwe cv-ketel.”
“Ja,” zei Joost.
“De oude ketel staat nog steeds in de kelder.”
Zijn gezicht verstrakte.
Mijn moeder schoof de map naar zich toe. “Misschien vergis je je.”
“Ik vergis me niet.”
Ik legde de bankafschriften naast de facturen.
“De betalingen gingen rechtstreeks naar Vermeer Onderhoud. Niet naar de hypotheek. Niet naar het huis.”
Joost stond op.
“Dat was een voorschot.”
“Voor wat?”
“Voor werkzaamheden.”
“Welke werkzaamheden?”
Hij keek naar mijn moeder.
Eline zei zacht: “Er is nooit iets uitgevoerd.”
Joost sloeg met zijn hand op tafel. Niet hard genoeg om de laptop te laten bewegen, wel hard genoeg om haar te laten verstijven.
“Jij houdt je erbuiten.”
Ik keek hem aan.
“Raak haar niet aan. Kijk zelfs niet op die manier naar haar.”
“Je kent het hele verhaal niet.”
“Vertel het dan.”
Er viel een stilte waarin de koelkast aansloeg.
Joost ging weer zitten. Mijn moeder vouwde haar handen.
“Eline heeft geld achtergehouden,” zei ze. “Ze wilde je tegen ons opzetten. We moesten haar onder controle houden.”
“Onder controle?”
“Ze was niet goed.”
“Door haar haar af te scheren?”
“Dat was nodig.”
“Door haar eten te geven op een plastic bakje achter het schuurtje?”
“Ze weigerde aan tafel te komen.”
Eline keek naar mij. Niet naar mijn moeder.
Ik wist dat dit het moment was waarop ik moest stoppen met vragen stellen.
Ik haalde mijn telefoon uit mijn zak en drukte op afspelen.
Eerst klonk er alleen ruis. Daarna de stem van mijn moeder.
Als je niet tekent, slaap je vannacht weer buiten.
Een deur sloeg dicht.
Joost zei: Daan komt terug zodra het geld er is. Als jij niets tekent, krijgt hij te horen dat je hem bedrogen hebt.
Daarna hoorde ik Eline huilen. Niet luid. Alleen haar ademhaling, kort en hoog.
Mijn moeder sprong op.
“Waar heb je dat vandaan?”
“Uit het oude radiootje in de bijkeuken,” zei Eline.
Joost keek naar haar.
“Dat ding werkte niet.”
“De recorder wel.”
Mijn moeder ging zitten alsof iemand haar knieën had weggenomen.
De opname liep door.
Ze hoeft niet dood, zei Joost. Ze moet alleen begrijpen dat ze zonder ons niets heeft.
Daarna klonk mijn moeders stem opnieuw.
Met dat Canadese geld zijn we allemaal van onze schulden af.
Ik zette de opname uit.
Niemand bewoog.
Mijn moeder keek naar mij. Voor het eerst sinds ik was teruggekeerd, zag ik geen irritatie in haar gezicht. Alleen berekening.
“Je begrijpt niet wat er gebeurd is.”
“Dat is precies het probleem.”
Joost begon te lachen. Kort en schor.
“Je denkt dat dit genoeg is? Eén opname? Je vrouw is ziek. Ze heeft zichzelf uitgehongerd. Wij hebben haar juist geholpen.”
“De huisarts heeft haar toestand vastgelegd.”
“Die kent haar niet.”
“De politie wel, binnenkort.”
Mijn moeder draaide zich naar Eline.
“Na alles wat ik voor jou heb gedaan.”
Eline keek naar haar kaalgeschoren hoofd in de weerspiegeling van het raam.
“Je hebt mijn haar afgeknipt met de tondeuse van Daan.”
Mijn moeder zweeg.
“Je hebt mijn bankpas doormidden geknipt.”
Geen antwoord.
“En je hebt hem vier jaar lang berichten gestuurd alsof ze van mij kwamen.”
Joost stond opnieuw op. Dit keer liep hij naar Eline.
Ik kwam tussen hen in staan.
“Blijf staan.”
Hij stopte.
De deur van de hotelkamer ging open. Achter mr. Van Rijn stonden twee rechercheurs en een wijkagent. Ik had hen niet verteld wanneer ik precies zou afspelen, maar wel waar ze konden wachten. De advocaat had erop aangedrongen dat ik niet alleen met mijn familie zou praten.
Mijn moeder keek naar hen en begreep eindelijk waarom ik haar had uitgenodigd.
“Dit was een val,” zei ze.
“Nee,” antwoordde ik. “De val was dat jullie dachten dat geld belangrijker was dan voorzichtig zijn.”
Joost werd meegenomen voor verhoor. Mijn moeder mocht haar jas aantrekken. Ze vroeg of ze nog één keer met mij alleen mocht praten.
Ik schudde mijn hoofd.
Buiten regende het. De straat glom onder de lantaarns. Mijn moeder stond naast de politieauto en zag er ineens klein uit, alsof ze niet langer de eigenaar van het huis was maar iemand die haar sleutel ergens was kwijtgeraakt.
“Daan,” zei ze, “ik ben je moeder.”
“Dat weet ik.”
“Je laat me vallen.”
“Je bent zelf gevallen.”
Ze kneep haar lippen op elkaar.
“Eline heeft altijd problemen veroorzaakt.”
Ik keek naar haar handen. Geen trillingen. Geen spijt. Alleen de moeite om haar tas dicht te houden.
“Ze heeft vier jaar geprobeerd mij te bereiken.”
