Opvallend genoeg werkt datzelfde mechanisme dat de 26 cent kostbaar maakt, ook de andere kant op. Zodra er op het journaal een drone-aanval in het Midden-Oosten voorbijkomt, staat de pompprijs de volgende dag omhoog.
Zakt de olieprijs daarna weer, dan blijft de literprijs wekenlang hangen op het hogere niveau. Economen noemen het fenomeen het raketten-en-veren-effect.
“Prijzen schieten omhoog als een raket bij inputprijsstijgingen, terwijl bij inputprijsdalingen de prijs als een veer naar beneden dwarrelt,” aldus ACM-econoom Stef de Jong, die de dynamiek uitgebreid onderzocht.
Die asymmetrie kost de Nederlandse automobilist serieus geld. Uit ACM-onderzoek blijkt dat een snellere doorwerking van olieprijsdalingen de consument 2,2 tot 4,8 cent per liter zou schelen.
Pomphouders houden elkaars prijzen nauwlettend in de gaten, iets wat De Jong stilzwijgende collusie noemt.
Niemand wil als eerste omlaag, namelijk omdat zodra één station de marge prijsgeeft, de rest moet volgen. Het systeem van openbare landelijke adviesprijzen maakt die terughoudendheid alleen maar makkelijker.
We accepteren het
Daar komt het consumentengedrag bij. Wanneer de prijs omhoog springt, gaat iedereen massaal op zoek naar een goedkopere pomp en rijdt om. Zakt de olieprijs, dan ebt die alertheid snel weg.
De automobilist accepteert de nieuwe hoge stand als normaal, waardoor pomphouders simpelweg geen reden voelen om hun marges los te laten.
Voorraadkosten spelen ook een rol, namelijk dat stations vaak nog dure brandstof in de tanks hebben staan die eerst moet worden doorgedraaid, maar die verklaring dekt lang niet het volledige verschil.
Onder de motorkap van de pompprijs zit ten slotte nog een structurele factor. Ruwe olie maakt bij benzine slechts 35 tot 40 procent van de literprijs uit. De rest bestaat uit accijns, btw en marges.
Een daling van tien procent in de Brent-prijs vertaalt zich daardoor rekenkundig in hooguit drie tot vier cent korting aan de pomp, en die zie je doorgaans pas na een week of twee verschijnen.
Het scheelt dus des te meer om het verschil van 26 cent aan Nederlandse kant gewoon zelf in je zak te stoppen, door simpelweg de juiste pomp te kiezen.
In onderstaande video meer tips om brandstof te besparen:
