„Oma, laat ze mama niet verbranden.”
Lotte trok zo hard aan mijn mouw dat de koffie uit mijn kartonnen bekertje klotste. Een bruine druppel viel op mijn zwarte rok. Ik keek niet naar de vlek. Ik keek naar haar gezicht.
Mijn kleindochter was zeven jaar oud en zat al bijna een uur stil naast mij in de kleine rouwkamer van uitvaartcentrum Meerzicht in Haarlem. Ze had nog geen traan gelaten. Dat vond ik erger dan huilen.
Achter ons liepen familieleden af en aan met zachte stemmen, natte jassen en steeds dezelfde zinnen.
„Wat verschrikkelijk.”
„Ze was nog zo jong.”
„Jeroen houdt zich sterk.”
Jeroen stond inderdaad voor de kist. Mijn schoonzoon, een lange man van eenenveertig met verzorgd grijs haar bij zijn slapen. Hij huilde met zijn hoofd gebogen en een zakdoek tegen zijn mond gedrukt. Telkens wanneer iemand hem aanraakte, schokten zijn schouders precies één keer.
Daarna keek hij op om te zien wie hem had gezien.
Mijn dochter Eva lag in een eenvoudige crèmekleurige jurk in de open kist. Ze leek te slapen, hoewel haar huid veel te glad en te bleek was. De uitvaartverzorger had haar haren zorgvuldig geföhnd en een dun laagje make-up over haar gezicht aangebracht.
Maar bij haar hals zat een brede strook wit kant.
„Waarom mag mama niet verbrand worden?” vroeg ik zacht.
Lotte keek eerst naar Jeroen. Hij stond met zijn rug naar ons toe, tegenover mijn zus Ria en haar man. Toen boog ze zich naar mij toe.
„Papa zei dat ik niks mocht zeggen. Maar ik heb het gezien.”
„Wat heb je gezien?”
Ze kneep haar vingers om de mijne. Haar nagels stonden in mijn huid.
„Onder mama haar hals. Papa zei dat niemand eraan mocht komen. Ook jij niet.”
Op dat moment stopte Jeroen met huilen.
Hij draaide zich om en kwam naar ons toe. Zijn zakdoek bleef in zijn hand, maar zijn gezicht was droog.
„Marieke,” zei hij. „Ga bij de kist weg.”
„Lotte zegt dat ze iets heeft gezien.”
„Lotte is overstuur.”
„Dat weet ik.”
„Dan moet je haar niet nog banger maken.”
Zijn stem was laag en beheerst. Precies de stem waarmee hij vroeger bij ons aan de keukentafel uitlegde waarom Eva „even geen geld nodig had” of waarom hij haar telefoon tijdelijk moest bewaren.
Ik stond op.
„Ik wil de hals van Eva zien.”
Jeroen zette een stap voor de kist.
„Als je haar aanraakt, krijg je daar spijt van.”
Er viel een stilte achter ons. Zelfs het bestek in de koffieruimte leek ineens te stoppen.
Ik keek naar zijn handen. Zijn rechterduim was opengebarsten. Onder zijn nagel zat een donkere rand. Hij zag dat ik ernaar keek en stopte zijn handen in de zakken van zijn pantalon.
„Je hebt haar moeder nog geen twee dagen geleden begraven,” zei hij. „Doe normaal.”
Dat was altijd zijn antwoord geweest. Doe normaal. Wanneer Eva niet meer mocht werken. Wanneer hij haar bankpas innam. Wanneer ze tijdens het eten plotseling stil werd en haar schouders optrok als hij haar aankeek.
Ik haalde mijn telefoon uit mijn tas.
„Ik bel de politie.”
Jeroen lachte kort. Het geluid paste niet in de kamer.
„Om een stukje kant?”
„Om mijn dochter.”
Ik belde 112 en vertelde dat ik bij de wake van mijn dochter stond, dat ik een vermoeden had van geweld en dat haar echtgenoot mij probeerde tegen te houden. Jeroen zei niets meer. Hij liep naar de deur en keek naar buiten, alsof hij op een taxi wachtte.
Mijn handen trilden toen ik het kant voorzichtig opzij schoof.
Eerst zag ik een donkere verkleuring onder haar kaak. Geen vage blauwe plek, maar een halve kring die doorliep richting haar linkeroor. Daaronder stonden drie kleine, ronde bloeduitstortingen naast elkaar.
Lotte had gelijk.
Ik schoof het kant nog iets verder opzij. In de naad van de jurk zat een klein hard bobbeltje, vastgezet met transparante tape. Er liep een dun rood draadje langs de binnenkant van de stof.
„Niet verder aanraken,” zei de centralist door mijn telefoon. „Blijf waar u bent.”
Maar ik had het al gezien. Ik had mijn dochter niet alleen een blauwe plek zien verbergen.
Ik had ook iets ontdekt wat iemand zorgvuldig in haar jurk had verstopt.
De politie arriveerde binnen acht minuten. Twee agenten bleven bij de deur staan terwijl een rechercheur met kort blond haar naar de kist liep. Ze stelde zich voor als Anouk Meijer en vroeg iedereen de ruimte te verlaten.
Jeroen protesteerde onmiddellijk.
„Dit is mijn vrouw. Haar moeder is emotioneel instabiel. Ze heeft de afgelopen dagen nauwelijks geslapen.”
„Dat kan later worden besproken,” zei rechercheur Meijer. „Nu gaat iedereen naar buiten.”
„Ik heb morgen om tien uur een afspraak bij het crematorium.”
„Die afspraak gaat niet door.”
Voor het eerst verdween zijn verdriet volledig uit zijn gezicht.
Rechercheur Meijer maakte foto’s van Eva’s hals voordat de jurk verder werd geopend. De forensisch arts kwam kort daarna. Ze verwijderde de tape uit de naad en legde het voorwerp in een plastic zakje.
Het was een microSD-kaart.
Op de achterkant stond met zwarte pen één letter geschreven.
M.
„Was deze kaart van uw dochter?” vroeg de rechercheur.
„Dat weet ik niet.”
„Waarom heeft u hem dan onder haar jurk gezocht?”
Ik keek naar Lotte, die inmiddels met een vrouwelijke agente in de gang zat.
„Omdat mijn kleindochter zei dat er iets onder haar hals zat.”
Rechercheur Meijer keek naar de kaart.
„Heeft Eva ooit gezegd dat ze bang was voor haar man?”
