Daarbij is het niet zo zwart-wit dat elk product boven die grens automatisch een medicijn is. Er wordt ook gekeken naar de werking, hoe het gebruikt wordt, hoe het product gepresenteerd wordt en welke risico’s eraan kleven. Maar voor ouders is dat onderscheid niet altijd helder.
Waarom timing belangrijker kan zijn dan ‘een pilletje’
Melatonine is een hormoon dat je lichaam zelf aanmaakt zodra het donker wordt. Het helpt de biologische klok om het lichaam klaar te maken voor de nacht. Kinderneuroloog en somnoloog Sigrid Pillen legt uit dat het niet simpelweg “een stofje is waar je van gaat slapen”.
Het moment van innemen is juist cruciaal. Geef je het te vroeg of te laat, dan kan de biologische klok verschuiven. En in plaats van dat het helpt, kan het slaapproblemen verergeren. Dat is een belangrijk punt dat in het winkelschap zelden uitgebreid wordt uitgelegd.
Van een hulpmiddel naar een gewoonte: het risico op afhankelijkheid
Naast het effect op het ritme is er ook een mentaal risico dat deskundigen noemen: kinderen kunnen afhankelijk raken van het idee dat ze alleen met een middel in slaap kunnen vallen. Het is dan niet eens de stof zelf, maar de overtuiging die zich vastzet.
En precies dat wil je rond slapen eigenlijk voorkomen. Bedtijd moet idealiter iets voorspelbaars en rustigs worden, niet een moment waarop een kind zich afvraagt of er “iets nodig is” om te kunnen slapen. Zeker bij jonge kinderen kan zo’n patroon snel inslijten.
Nieuwe richtlijn: melatonine meestal afgeraden bij kinderen
In de nieuwe richtlijn Slaap van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid staat het duidelijker dan voorheen. In de vorige versie uit 2017 werd melatonine nog niet genoemd. Nu wel, en de toon is voorzichtig: melatonine wordt voor slaapproblemen bij kinderen in de meeste gevallen afgeraden.
Er is één uitzondering: kortdurend gebruik (enkele weken) om het ritme terug te schuiven bij kinderen die structureel heel laat in slaap vallen. Belangrijk daarbij is begeleiding door een zorgprofessional. De richtlijn waarschuwt ook dat een te hoge dosering of verkeerd tijdstip problemen juist kan verergeren.
Ook de minister waarschuwt: vraag bij twijfel om medisch advies
Minister Hermans van Volksgezondheid sluit daar op aan met een duidelijke oproep aan ouders: geef kinderen niet zomaar melatonine. De boodschap is niet bedoeld om ouders angst aan te praten, maar om te voorkomen dat een goedbedoeld hulpmiddel averechts werkt.
Het advies bij twijfel is daarom simpel: overleg met een arts. Zeker als slaapproblemen langer duren, als je kind overdag uitgeput is, of als er andere klachten meespelen. Dan kan er gekeken worden naar oorzaken, ritme en passende begeleiding.
Slaapproblemen komen vaker voor dan je denkt
Uit onderzoek van het RTL Nieuwspanel blijkt dat slaapproblemen bij kinderen voor een deel van de ouders herkenbaar zijn. Van de ouders met kinderen tussen 3 en 12 jaar zegt 9 procent dat er minstens één kind is dat niet goed slaapt.
Van hen omschrijft 7 procent de nachtrust als “niet zo goed” en 2 procent als ronduit slecht. Het is dus geen zeldzaamheid, maar ook geen situatie waarin “iedereen maar wat doet”. Juist daarom is helder advies zo belangrijk.
