Terwijl je achter een voertuig aanrijdt, valt het je op: een minuscuul, elegant visje siert de achterklep of bumper. Het gaat niet om een dealer-embleem of reisherinnering, slechts een eenvoudig visje. Dit is zeker geen toeval, want dit bescheiden symbool verbergt een geschiedenis die bijna twee millennia teruggaat.
Dit symbool staat bekend als het ichthusteken. Wie het op zijn of haar auto aanbrengt, uit daarmee stilzwijgend een boodschap over het eigen geloof. Het moment is aangebroken om duidelijk te maken wat dit visje eigenlijk betekent, waar het zijn oorsprong vindt en waarom het vandaag de dag nog steeds zo veel gebruikt wordt.
Een Grieks woord met dubbele bodem
Ichthus is het Oudgriekse woord voor vis. Maar het is ook een acroniem. Elke letter staat voor de eerste letter van een Grieks woord: Jezus, Christus, Gods Zoon en Verlosser. In één kort woord vat het de kern van het christelijk geloof samen.
Daarmee is het visje veel meer dan een leuk plaatje. Het is een geloofsbelijdenis in symboolvorm. Zonder tekst, zonder kruis, zonder opvallende verwijzing, en juist daarin zit de kracht.
De wonderbaarlijke visvangst
De link tussen vis en geloof komt rechtstreeks uit de Bijbel. In het verhaal van de wonderbaarlijke visvangst ving de visser Simon Petrus een hele nacht niets. Tot Jezus bij hem in de boot stapte.
Daarna waren de netten zo vol dat ze bijna scheurden en de boot bijna zonk. Volgens de overlevering werd Petrus na dit wonder volgeling van Jezus. Samen met zijn broer Andreas werd hij opgeroepen om ‘visser van mensen’ te worden. Zij behoorden tot de eerste twaalf apostelen, een woord dat zelf ook uit het Grieks komt: apostolos betekent gezant.
Een geheim teken in de catacomben
Het symbool werd populair in een tijd waarin christen-zijn levensgevaarlijk was. Tijdens het Romeinse Keizerrijk werden christenen vervolgd. Hun geloof openlijk tonen kon je je leven kosten.
Daarom ging het christendom ondergronds. Letterlijk, in de catacomben van Rome, en figuurlijk via stille symbolen. Het visje was er één van. Niet-christenen zagen er niets in. Christenen herkenden elkaar eraan.
Het verhaal gaat dat iemand een halve boog in het zand tekende. Vulde de ander de andere helft aan tot een vis, dan wist je genoeg: dit is iemand met wie je veilig over je geloof kunt praten. In de catacomben in Rome is het ichthusteken meerdere keren teruggevonden, gegraveerd in de muren als stille getuige van die spannende tijd.
