Bloeddruk is een van de belangrijkste indicatoren van onze cardiovasculaire gezondheid. Toch denken veel mensen dat een hogere bloeddruk simpelweg bij het ouder worden hoort. Dat is niet helemaal juist.
Je bloeddruk kan gedurende je leven veranderen, maar een hoge bloeddruk is geen onvermijdelijk onderdeel van ouder worden. Daarom is het belangrijk om te weten wat de twee getallen op je bloeddrukmeter betekenen, welke waarden als verhoogd worden beschouwd en wanneer je actie moet ondernemen.
Wat betekenen de twee getallen?
Een bloeddrukmeting bestaat uit twee waarden:
Systolische bloeddruk – het bovenste getal. Dit geeft de druk in de slagaders aan wanneer het hart samentrekt.
Diastolische bloeddruk – het onderste getal. Dit geeft de druk aan wanneer het hart tussen twee hartslagen ontspant.
Bij een meting van bijvoorbeeld 120/80 mmHg betekent dit:
- 120 = systolische druk
- 80 = diastolische druk
Beide waarden zijn belangrijk. Een enkele meting vertelt bovendien niet altijd het hele verhaal. Bloeddruk kan namelijk tijdelijk veranderen door stress, inspanning, cafeïne, slaaptekort of andere omstandigheden.
Welke bloeddruk geldt als normaal?
Voor volwassenen worden bloeddrukwaarden doorgaans in verschillende categorieën verdeeld:
Categorie
Systolisch
Diastolisch
Normaal
lager dan 120
lager dan 80
Verhoogd
120–129
lager dan 80
Hoge bloeddruk – stadium 1
130–139
80–89
Hoge bloeddruk – stadium 2
140 of hoger
90 of hoger
Zeer sterk verhoogd
boven 180
en/of boven 120
Bij de beoordeling wordt gekeken naar beide getallen. Een hoge waarde van één van de twee kan al relevant zijn.
Een bloeddruk van 180/120 mmHg of hoger vraagt om snelle medische beoordeling. Als daarbij klachten optreden zoals pijn op de borst, ernstige benauwdheid, verwardheid, ernstige hoofdpijn of veranderingen in het gezichtsvermogen, is onmiddellijke medische hulp belangrijk.
Hoe zit het met bloeddruk bij kinderen?
Bij kinderen werkt de beoordeling anders dan bij volwassenen. Artsen kijken niet alleen naar de gemeten bloeddruk, maar houden ook rekening met onder andere:
- leeftijd;
- lengte;
- geslacht.
Daarom kan een waarde die bij een volwassene normaal lijkt, bij een jong kind anders worden geïnterpreteerd. Een kinderarts gebruikt hiervoor speciale referentietabellen.
Waarom stijgt bloeddruk vaak naarmate we ouder worden?
Met het ouder worden kunnen de bloedvaten geleidelijk minder elastisch worden. Daardoor kan vooral de systolische bloeddruk toenemen.
Maar leeftijd is slechts één factor.
Ook overgewicht, weinig lichaamsbeweging, een hoge zoutinname, roken, alcoholgebruik, stress, bepaalde medicijnen en sommige medische aandoeningen kunnen invloed hebben op de bloeddruk.
Daarom is het niet verstandig om een hoge bloeddruk simpelweg af te doen als “normaal voor mijn leeftijd”.
Wat kun je zelf doen?
1. Kies vaker voor hartvriendelijke voeding
Een voedingspatroon met veel groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, vis, noten en gezonde vetten kan bijdragen aan een gezonde bloeddruk.
Het DASH-dieet en het mediterrane voedingspatroon worden vaak genoemd als voorbeelden van voedingspatronen die hierbij passen.
Ook voldoende kalium uit voedingsmiddelen kan helpen, terwijl het beperken van een hoge natriuminname belangrijk kan zijn.
2. Blijf bewegen
Regelmatige lichaamsbeweging ondersteunt de gezondheid van hart en bloedvaten.
Denk bijvoorbeeld aan:
- stevig wandelen;
- fietsen;
- zwemmen;
- dansen.
Voor veel volwassenen is ongeveer 150 minuten matig intensieve beweging per week een goed uitgangspunt. Krachttraining kan daarnaast onderdeel zijn van een gezond bewegingspatroon.
3. Let op je gewicht
Wanneer iemand overgewicht heeft, kan zelfs een bescheiden gewichtsverlies een positief effect hebben op de bloeddruk.
Het gaat daarbij niet om een extreem dieet, maar om gewoonten die je langere tijd kunt volhouden.
4. Stop met roken
Roken beschadigt de bloedvaten en verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Stoppen met roken is daarom een belangrijke stap voor de cardiovasculaire gezondheid.
5. Zorg voor voldoende slaap en ontspanning
Langdurige stress kan bij sommige mensen bijdragen aan een hogere bloeddruk. Voldoende slaap, ontspanning, beweging en sociale contacten kunnen helpen om een gezondere leefstijl vol te houden.
