Wanneer iemand er zelfverzekerd uitziet, kunnen anderen hem of haar sneller als dominant beoordelen. Die beoordeling kan vervolgens invloed hebben op hoe mensen met die persoon omgaan.
Met andere woorden: soms zegt een lichamelijk kenmerk meer over hoe anderen iemand waarnemen dan over de daadwerkelijke persoonlijkheid van die persoon.
Kan lichaamsbouw verband houden met narcistische trekken?
Onderzoekers hebben in verschillende contexten gekeken naar lichamelijke kenmerken, dominantie, zelfvertrouwen en persoonlijkheid.
Een grotere of gespierdere lichaamsbouw kan bijvoorbeeld in sommige sociale situaties worden geassocieerd met dominantie of fysieke kracht. Mensen kunnen iemand met een indrukwekkende lichaamsbouw sneller als assertief of zelfverzekerd zien.
Maar hier moeten we een duidelijke grens trekken.
Een bepaald lichaamstype is geen bewijs voor narcisme.
Iemand kan intensief sporten omdat hij of zij van gezondheid, discipline of sportprestaties houdt. Een gespierd persoon kan introvert zijn. Een slank persoon kan extreem zelfverzekerd zijn. Een klein persoon kan zeer dominant zijn.
Er bestaat geen eenvoudige lichamelijke ‘narcisme-indicator’ waarmee je betrouwbaar kunt vaststellen hoe iemand psychologisch in elkaar zit.
Waarom uiterlijk toch een rol kan spelen
Hoewel uiterlijk geen diagnose kan geven, kan uiterlijk wel onderdeel zijn van iemands sociale gedrag.
Sommige mensen besteden bijvoorbeeld veel tijd aan hun kleding, kapsel, lichaam, huidverzorging of fysieke conditie.
Dat kan verschillende redenen hebben.
Iemand kan het leuk vinden om er goed uit te zien. Een ander kan sporten vanwege gezondheid. Weer iemand anders kan veel aandacht besteden aan uiterlijk omdat sociale goedkeuring belangrijk voor hem of haar is.
In sommige gevallen kan een sterke behoefte aan bewondering samengaan met narcistische trekken.
Maar ook hier geldt: gedrag moet altijd in context worden bekeken.
Het is niet het uiterlijk zelf dat betekenisvol is, maar mogelijk de motivatie achter bepaald gedrag.
De zoektocht naar bewondering
Een belangrijk onderwerp binnen onderzoek naar narcistische eigenschappen is de behoefte aan bewondering.
Iemand met sterke narcistische trekken kan bijvoorbeeld veel waarde hechten aan erkenning, complimenten en status.
Dat kan zich op verschillende manieren uiten.
Sommige mensen zoeken voortdurend bevestiging op sociale media. Anderen praten vaak over hun prestaties. Sommigen proberen indruk te maken door dure kleding, auto’s of andere statussymbolen.
Maar ook hier geldt dat hetzelfde gedrag verschillende verklaringen kan hebben.
Iemand kan bijvoorbeeld foto’s van zijn lichaam plaatsen omdat hij trots is op zijn sportresultaten. Dat betekent niet automatisch dat hij narcistische trekken heeft.
Context is essentieel.
Sociale media maken het onderwerp nog ingewikkelder
Instagram, TikTok, Facebook en andere sociale platforms hebben de manier waarop mensen hun uiterlijk presenteren sterk veranderd.
Mensen kunnen tegenwoordig zorgvuldig selecteren welke foto’s anderen van hen zien.
Een foto kan worden bewerkt, belicht en vanuit een bepaalde hoek genomen. Hierdoor ontstaat een zorgvuldig samengesteld beeld van iemands uiterlijk.
Dit kan de indruk wekken dat uiterlijk en persoonlijkheid sterk met elkaar verbonden zijn.
Maar sociale media laten meestal slechts een klein gedeelte van iemands leven zien.
Een persoon kan online extreem zelfverzekerd lijken en in werkelijkheid veel terughoudender zijn. Omgekeerd kan iemand weinig foto’s plaatsen en toch zeer veel waarde hechten aan sociale status.
Daarom is online presentatie geen betrouwbare methode om narcisme vast te stellen.
