Antarctica verliest over langere perioden enorme hoeveelheden ijs, toch gebeurde tussen 2021 en 2023 tijdelijk precies het tegenovergestelde.
In slechts 22 maanden nam de massa van de Antarctische ijskap met ongeveer 695 miljard ton toe. Onderzoekers hebben nu een verklaring gevonden die duizenden kilometers verderop begint bij uitzonderlijk warm zeewater in de tropen.
Het ging volgens het internationale onderzoeksteam om de grootste tijdelijke massatoename die in ongeveer twintig jaar met de GRACE-satellieten is waargenomen. Vooral Oost-Antarctica kreeg uitzonderlijk veel sneeuw.
De onderzoekers leggen in het wetenschappelijke tijdschrift Nature een verband met een warme oceaanregio tussen het westelijke deel van de Stille Oceaan en het oostelijke deel van de Indische Oceaan.
Het zeewater rond deze tropische regio was tussen 2021 en 2023 gemiddeld ongeveer 0,5 graden warmer dan gebruikelijk. Die warmte bereikte Antarctica niet rechtstreeks, in plaats daarvan veranderde ze grootschalige luchtstromingen in de atmosfeer.
Enorme hoeveelheid sneeuw
Vooral Queen Mary Land en Wilkes Land profiteerden van het extra sneeuwdek. In dit deel van Oost-Antarctica nam de ijsmassa met ongeveer 470 miljard ton toe, dat komt neer op circa 68 procent van de totale tijdelijke massatoename.
De jaarlijkse hoeveelheid neerslag steeg er met ongeveer 85 millimeter, veel van het extra vocht kwam uit de Indische Oceaan, drie belangrijke brongebieden waren verantwoordelijk voor 45 procent van het aanvullende water. In West-Antarctica bleef ondertussen juist ijs verloren gaan.
De onderzoekers ontdekten dat het warme tropische zeewater de luchtcirculatie beïnvloedde en zogenoemde Rossby-golven veroorzaakte. Die atmosferische bewegingen konden zich over zeer grote afstanden verspreiden.
Boven Oost-Antarctica ontstond een hogedrukgebied terwijl verder naar het noorden een lagere luchtdruk heerste. Daardoor werd vochtige lucht vanuit de Indische Oceaan vaker richting het zuiden gestuurd.
Atmosferische rivieren speelden daarbij een belangrijke rol. Deze langgerekte luchtstromen kunnen grote hoeveelheden waterdamp vervoeren, eenmaal boven het extreem koude Antarctica viel dat vocht voornamelijk als sneeuw.
Om te onderzoeken of het warme tropische water daadwerkelijk een belangrijke oorzaak was gebruikten de wetenschappers twee atmosferische modellen.
