DEEL 2 — De man die mijn vader een niemand noemde
Ik kende Thijs van der Laan als de man die oude dossiers mee naar bed nam.
Letterlijk.
Soms werd ik midden in de nacht wakker en dan lag er naast zijn kussen een ordner met vergeelde verklaringen, zorgnota’s, afgewezen bezwaarschriften en foto’s van mannen en vrouwen die te jong waren om zo moe te kijken.
‘Nog één pagina,’ zei hij dan.
Nog één pagina werd vaak twee uur.
Hij was advocaat.
Niet bij een glanzend kantoor aan de Zuidas. Niet iemand met een klok van twintigduizend euro en lunches met projectontwikkelaars. Hij werkte in een klein kantoor boven een fietsenmaker in Rotterdam, waar de radiator tikte, de koffie te sterk was en de printer alleen gehoorzaamde als je hem eerst uitschold.
Hij deed veel pro-Deozaken.
Veteranen.
Nabestaanden.
Mensen die tussen instanties vermalen waren.
Ik had dat mooi gevonden.
Mijn vader had het bespottelijk gevonden.
‘Een man die geen geld vraagt, weet blijkbaar wat hij waard is,’ zei hij een keer tijdens een familiediner.
Thijs had toen alleen geglimlacht.
‘Soms vraagt men juist veel van mensen die geen geld hebben.’
Mijn vader had hem daarna genegeerd, wat in ons gezin gold als een vorm van executie.
Hendrik van Bergen was niet zomaar mijn vader.
Hij was de oprichter van Stichting Heldhaftig, een stichting die veteranen en hun families ondersteunde. Hij hield toespraken op herdenkingen, legde kransen, schudde handen van ministers en liet zich fotograferen naast gewonde militairen alsof hun littekens zijn eigen morele kapitaal waren.
Op televisie sprak hij warm over plicht.
Thuis sprak hij over bezit.
‘Familienaam,’ zei hij.
‘Loyaliteit.’
‘Dankbaarheid.’
‘Weet je wel wat ik voor jou heb gedaan?’
Ik had jarenlang gedacht dat liefde misschien hard kon klinken als ze uit een strenge generatie kwam.
Toen ontmoette ik Thijs.
Hij had geen behoefte om mij te bezitten.
Hij vroeg niet wat ik verdiende, wie ik kende, hoeveel mijn vader waard was, of welke deuren mijn achternaam opende.
Hij vroeg:
‘Ben jij moe van sterk zijn?’
Die vraag was gevaarlijker dan iedere liefdesverklaring.
Want ik was moe.
Moe van de perfecte dochter zijn.
Moe van glimlachen naast mijn vader op stichtingsevenementen, terwijl veteranen mij bedankten voor werk dat ik niet deed en geld dat ik niet beheerde.
Moe van mijn moeder, Elise, die altijd fluisterde:
‘Laat je vader nou. Hij bedoelt het goed.’
Moe van Ruben, mijn broer, die elke vernedering in stilte absorbeerde en later met whisky probeerde te verdunnen.
Mijn vader noemde Thijs een niemand omdat hij hem niet kon kopen.
Niet met status.
Niet met angst.
Niet met toegang.
Dat had ik vóór de bruiloft al gezien.
Wat ik niet had gezien, was dat Thijs mijn vader ook niet kon negeren.
Omdat hij te veel dossiers op zijn bureau kreeg van veteranen die ooit door Stichting Heldhaftig geholpen hadden moeten worden, maar in plaats daarvan lege beloften ontvingen, verdwenen aanvragen, geweigerde voorschotten en vriendelijke brieven waarin stond dat het fonds helaas uitgeput was.
Terwijl mijn vader ondertussen een nieuwe villa in Wassenaar kocht.
En mijn moeder een diamanten broche droeg bij het veteranengala.
Ik had die broche mooi gevonden.
Nu, in de kerk, terwijl de FIOD mijn vader afvoerde, vroeg ik me voor het eerst af wie die eigenlijk had betaald.
