« Onderbreek me niet. Ik heb voorwaarden. We gaan naar de notaris en tekenen een huwelijkscontract. Alles wat van mij is, blijft van mij: mijn appartement, mijn bezittingen, mijn erfenis. Alles wat ik tijdens ons huwelijk verdien, blijft ook van mij. Jouw hypotheek is van jou, en ik ben er niet verantwoordelijk voor, geen cent, geen dag vertraging. En jij draagt minstens twee derde van je salaris bij aan het gezinsbudget, ongeacht hoe je dat verdient. Zo niet, dan geven we elkaar een hand en gaan we onze eigen weg. »
Tamara Lvovna sprong op de bank.
‘Wat een vernedering!’ riep ze geschrokken uit. ‘Mijn zoon is niet jullie ingehuurde kracht! Hij is een contractarbeider! Het is alsof hij geen deel uitmaakt van de familie, alsof hij gewoon een baantje in een fabriek krijgt!’
« De arbeidsomstandigheden in de fabriek zijn in ieder geval duidelijk omschreven, » aldus Nastya.
‘Toma, wees stil,’ zei Gleb Iljitsj plotseling.
– Wat bedoel je met « hou je mond! »?
‘Hou je mond,’ zei ik. Hij draaide zich met een bijna meelevende blik naar Nastia. ‘Nastia, je hebt gelijk. Eerlijk gezegd heb je gelijk. De lening is van ons, van de familie, en het is oneerlijk om die zomaar aan een vreemde over te dragen. Ik wist er vorig jaar al van, maar ik heb als een idioot mijn mond gehouden.’
Nastya knikte lichtjes en wachtte tot hij verder zou praten. Er moest wel een vervolg komen – dat is er altijd.
« Maar het zo verdelen is ook niet eerlijk, » vervolgde de schoonvader zachtjes, terwijl hij zijn handen spreidde. « Dat hele ‘mijn salaris is van mij, dat van jou is van jou’-gedoe gaat nergens heen. Laten we het menselijker aanpakken: stop beide salarissen in een gezamenlijke pot, trek de kosten eraf – eten, elektriciteit, water, noem maar op – en deel de rest door twee. Iedereen mag met zijn of haar helft doen wat hij of zij wil. Het is een vrome familieaangelegenheid. »
Het klonk prachtig. Tamara Lvovna knikte en veegde een traan uit haar ooghoek.
‘Alsjeblieft!’ zei ze. ‘Dit is ons pad. Gleb, je bent een slimme meid.’
« Ik ben het ermee eens, » zei Miron snel. « Nastia, dat is eerlijk. Vijftig-vijftig. »
Iedereen keek haar aan en wachtte af. Nastya telde langzaam in haar hoofd, en vervolgens hardop.
‘Kijk,’ zei ze. ‘Mijn salaris is vierentachtig dollar. Dat van jou is vijfenzestig. Tel het op: honderdnegenenveertig. Trek de uitgaven eraf: eten, nutsvoorzieningen, vervoer, allerlei kleine dingen – vijfenzestigduizend dollar voor ons beiden, zonder extravaganties. Dan blijft er vierentachtig over. Deel dat door twee: tweeënveertig dollar ieder.’
‘Nou,’ riep mijn schoonmoeder verheugd. ‘Geweldig!’
« Laten we nu eens uitzoeken waar die vijfenzestig dollar voor onkosten vandaan komt. Uit de gezamenlijke pot. Dat wil zeggen, inclusief mijn geld. Miron telt er vijfenzestig bij op en pakt er meteen tweeënveertig voor zichzelf – en zet dat op de bank. Dus ik betaal bijna al mijn vaste lasten, en hij betaalt Nina’s appartement. Je gaf me gewoon hetzelfde bord, alleen had je er een servet overheen gedaan. »
Er viel een stilte in de kamer. Gleb Iljitsj keek naar de grond.
‘Mooi verwoord,’ voegde Nastya eraan toe. ‘Dat geef ik toe. Maar de strekking blijft hetzelfde.’
« Nastya, je bent net een rekenmachine! » riep Tamara Lvovna. « Denk eens aan mensen, niet aan cijfers! Ninotchka, doe dat niet… »
– Praat niet over Ninotchka.
Nastya haalde de ring van haar vinger. Ze deed het voorzichtig, zonder te trekken – hij zat altijd een beetje strak. Ze legde de ring in het midden van de tafel, zodat iedereen hem kon zien.
Miron snelde naar voren.
« Wat is er gebeurd? Nee! Nastia, alles is goed, alles kan worden opgelost! Ik hou van je, jij houdt van mij, over twee weken… »
‘Vertel me niet over de aanvankelijke moeilijkheden,’ zei Nastya. ‘Ik heb ze overwonnen. Jullie niet. Mijn verloofde heeft me recht in mijn gezicht voorgelogen. Zijn ouders hebben hem bedrogen: ze hebben hem overgehaald, beloftes gedaan en hem geen roebel gegeven. Jullie spelen allemaal hetzelfde spel, waarbij de eerste die een zet doet wint. Daar doe ik niet aan mee.’
Ze draaide zich om en liep naar de deur. Achter haar slaakte iemand een kreet – overduidelijk haar schoonmoeder.
Miron rende achter hem aan, haalde hem in op de gang en greep hem bij de mouw.
– Nastya! Wacht even! Waar ga je heen?
De klap klonk zo hard dat iedereen in de hal het moet hebben gehoord. Nastya had niet eens door dat ze had uitgehaald. Ze maakte voorzichtig haar mouw los, opende de deur en stapte naar buiten, waarna ze de deur achter zich sloot zonder te kloppen.
Tamara Lvovna stond in de deuropening van de kamer en hield haar wang vast alsof ze geslagen was.
***
Miron sloot de deur langzaam zelf. Zijn vingerafdrukken brandden fel op zijn wang, alle vier duidelijk zichtbaar.
Tamara Lvovna ging op de bank zitten en begon te jammeren – niet huilen, maar boos en eenzijdig.
‘Wat een klootzak, die Slavik!’ begon ze. ‘Hij had toch gewoon als een normaal mens het appartement aan Ninotchka kunnen overlaten! Hij had gewoon met een koffer kunnen vertrekken, zoals een fatsoenlijke man betaamt, maar nee, hij wil veertig procent! Het is allemaal zijn schuld, zijn schuld!’
‘Mam,’ zei Myron.
‘En jij dan!’ Ze draaide zich naar haar zoon om. ‘Waarom kon je het niet gewoon goed uitleggen? Ben je nou wel een man of niet? Een vrouw moet met zachtheid en vriendelijkheid behandeld worden, bij de schouders gepakt, en haar woorden moeten zorgvuldig gekozen worden! Jij hebt haar papieren in haar gezicht geduwd!’
– Ik heb nergens op gedrukt.
‘En jij dan!’ Haar schoonmoeder draaide zich naar haar man om. ‘Waarom heb je in vredesnaam niets gezegd?! « Nastia heeft gelijk, Nastia heeft gelijk! » Aan wiens kant sta je in je eigen huis?!’
Gleb Iljitsj gaf geen antwoord.
« Maar het belangrijkste is zij, » zuchtte Tamara Lvovna en concludeerde. « Ze heeft een tweekamerappartement. Dat heeft ze gratis van haar grootvader gekregen. Hoeveel zou het haar kosten om het te verkopen? Ze zouden de hypotheek kunnen aflossen, een mooi, licht, gerenoveerd studioappartement kunnen kopen en gelukkig samenleven. Maar nee, ze kwam binnen en begon een audit. »
Miron pakte zijn jas van de stoel.
‘Waar ga je heen?’ vroeg de moeder.
‘Geef me het geld,’ zei hij. ‘Twee miljoen vijfhonderd. Zoals je beloofd hebt.’
— Ben je gek geworden?
